Số học 6 Bài 17: Ước chung lớn nhất

Lý thuyếtTrắc nghiệmBT SGK FAQ

Bài học sẽ giúp các em đi dâu tìm hiểu các vấn đề liên quan đến ước chung, ước chung lớn nhất, tính chất chia hết cùng các dạng toán liên quan và các ví dụ minh họa có hướng dẫn giải sẽ giúp các em dễ dàng nắm được nội dung bài học.

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Ước chung

Ví dụ 1: Ta có

Ư(12) = {1, 2, 3, 4, 6, 12}

Ư(15) = {1, 3, 5, 15}

Nhận xét rằng, các số 1, 3 đều là ước của 12 và 15, khi đó ta nói “1 và 3 là các ước chung của 12 và 15”

Từ đó, ta có định nghĩa:

Cho hai số a và b. Nếu có một số d thoả mãn:

\(a\, \vdots \,\,d\) và \(b\,\, \vdots \,\,d\)

thì d được gọi là ước chung của a và b.

Tập hợp các ước chung của hai số a và b được kí hiệu là ƯC(a; b)

Chú ý: Ta cần chú ý tới:
* Nếu \(x \in \) ƯC(a, b, c,…) thì \(a\,\, \vdots \,\,x,\,b\,\, \vdots \,\,x,\,\,c\,\, \vdots \,\,\,x,....\)

* Nếu Ư(a, b) = 1 thì a và b được gọi là hai số nguyên tố cùng nhau. Kí hiệu (a, b) = 1

* ƯC(a, b) = Ư(a) \( \cap \) Ư(b).

1.2. Ước chung lớn nhất

Ví dụ 2: Ta có:

ƯC(12; 15) = {1, 3}

khi đó, ta nói 3 là ước chung lớn nhất của 12 và 15.

Từ đó, ta có định nghĩa:

Ước chung lớn nhất của a, b là số lớn nhất trong tập hợp các ước chung của a, b. Kí hiệu ƯCLN(a, b).

Nhận xét: Nếu \(a\,\, \vdots \,\,b\) thì ƯCLN(a, b) = b

1.3. Cách tìm ƯCLN

Bài toán: ƯCLN (a, b, c,…)

Phương pháp giải

Ta có thể chọn một trong hai cách sau:

Cách 1: (Tìm ƯCLN bằng cách phân tích các số ra thừa số nguyên tố):

Ta thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Phân tích mỗi số ra thừa số nguyên tố.

Bước 2: Chọn ra các thừa số nguyên tố chung.

Bước 3: Lập tích của các thừa số chung đó, mỗi thừa số lấy với số mũ nhỏ nhất. Tích đó là ƯCLN cần tìm.

Cách 2: (Sử dụng thuật toán Ơclit): Ta thực hiệu theo các bước sau:

Bước 1: Lấy số lớn chia số nhỏ. Giả sử a = b .x + r

 * Nếu \(r \ne 0\) ta thực hiện bước 2.

* Nếu r = 0 thì ƯCLN (a, b) = b.

Bước 2: Lấy số chia, chia cho số dư \(b{\rm{ }} = {\rm{ }}r{\rm{ }}.{\rm{ }}y{\rm{ }} + \,\,{r_1}\)

* Nếu \({r_1} \ne 0\) ta thực hiện bước 3.

* Nếu \({r_1} = 0\) thì ƯCLN(a, b) = r.

Bước 3: Quá trình này được tiếp tục cho đến khi được một phép chia hết.

1.4. ƯCLN và tính chất chia hết

Ta có hai nhận xét sau:

1. Nếu số a chia chết cho m và n mà m, n là hai số nguyên tố cùng nhau thì a chia hết cho tích m.n

\(a\,\, \vdots \,\,m,a\,\, \vdots \,\,n\) và \((m,\,n) = 1 \Rightarrow a\,\, \vdots \,\,m.n\)

2. Nếu tích \(a.b\, \vdots m\) mà b và m là hai số nguyên tố cùng nhau thì a phải chia hết cho m.

\(a.b\, \vdots m\) và \((b,m) = 1 \Rightarrow a\,\, \vdots \,\,m\)


Ví dụ 3: Cho ba số a = 28, b = 54, c = 96.

a. Tìm tập hợp các ước của a, b, c.

b. Tìm tập hợp các ước chung của a, b, c.

c. Tìm ước chung lớn nhất của:

a và b            b và c            a, b và c

Giải

a. Ta có:

Ư(28) = {1, 2, 4, 7, 14, 28}

Ư(54) = {1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54}

Ư(96) = {1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 32, 48, 96}

b. Ta có:

ƯC(28, 54, 96) = {1, 2}

c. Ta có:

\(\begin{array}{l}28 = {2^2}.7\\54 = {2.3^2}\\96 = {2^3}.3\end{array}\)

Ta được:

ƯCLN(a, b) = 2

ƯCLN(b,c) = \({2^2}\) =4

ƯCLN(a,b,c)=2.


Ví dụ 4: Sử dụng thuật toán Ơclit để tìm:

a. ƯCLN(174, 18)

b. ƯCLN(124, 16)

Giải

a. Ta thực hiện theo các bước:

* Lấy 174 chia cho 18, ta được:

174 = 9 . 18 + 12

* Lấy 18 chia cho 12, ta được:

18 = 1. 12 + 6

* Lấy 12 chia cho 6, ta được:

12 = 2.6 + 0

Vậy ƯCLN(174,18) = 6

b. Ta thực hiện theo các bước:

* Lấy 124 chia cho 16, ta được:

124 = 7 . 16 + 12

* Lấy 16 chia cho 12, ta được:

16 = 1 . 12 + 4

* Lấy 12 chia cho 4, ta được:

12 = 3 . 4 + 0

Vậy, ƯCLN(124, 16) =  4

Bài tập minh họa

Bài 1: Trong đợt tổng kết cuối năm, có 135 quyển vở, 80 thước kẻ, 169 bút bi. Cô giáo chia thành các phần thưởng đến nhau, mỗi phần thưởng gồm cả ba loại. Sau khi chia, còn thừa 15 quyển vở, 8 thước kẻ và 1 bút bi không đủ chia vào các phần thưởng. Tính xem có bao nhiêu phần thưởng và mỗi phần thưởng có bao nhiêu quyển vở, bao nhiêu thước kẻ, bao nhiêu bút bi?

Giải

Giả sử a là số phần thưởng.

Ta có:

Số quyển vở đã chia: 135 – 15 = 120.

Số thước kẻ đã chia: 80 – 8 = 72.

Số bút bi đã chia: 169 – 1 = 168.

Do đó, a = ƯC(72, 120, 168) và a > 15.

\( \Rightarrow a = 24.\)

Vậy, có 24 phần thưởng. Mỗi phần thưởng có 5 quyển vở, 3 thước kẻ và 7 bút bi.


Bài 2: Tìm giao của hai tập hợp A và B biết:

a. A = {1, 4, 6} và B = {1, 2, 3, 5, 6, 7}

b. A là tập hợp các số tự nhiên chẵn và B là tập hợp các số tự nhiên lẻ.

Giải

a. Ta có:

A = {1, 4, 6} và B = {1, 2, 3, 5, 6, 7}

Vậy \(A \cap B = {\rm{\{ }}1,6\} \)

b. Ta có:

A là tập hợp các số tự nhiên chẵn và B là tập hợp các số tự nhiên lẻ.

Vậy, \(A \cap B = \,\emptyset \)


Bài 3: Cho a và b là hai số nguyên tố cùng nhau. Chứng minh rằng:

A = 8a + 3 và B = 5a + 2

là hai số nguyên tố cùng nhau.

Giải

Gọi d là ước chung của hai số A và B.

Do đó:

\((8a + 3b) \vdots d\) và \((5a + 2b) \vdots d \Rightarrow 5(8a + 3b) \vdots d\) và \(8(5a + 2b) \vdots d\)

\( \Rightarrow 8(5a + 2b) - 5(8a + 3b)\,\, \vdots \,\,d \Rightarrow \,b\,\, \vdots \,\,d\)             (1)

Lại có:

\(2(8a + 3b) \vdots d\) và \(3(5a + 2b)\,\, \vdots \,\,d\)

\( \Rightarrow 2(8a + 3b) - 3(5a + 2b)\,\, \vdots \,\,d\, \Rightarrow a\,\, \vdots \,\,d\)        (2)

Từ (1) và (2) suy ra:

d = ƯC(a, b)

Mà (a,b) = 1 \( \Rightarrow \) d = 1 \( \Rightarrow \) ƯC(8a + 3b, 5a + 2b) = 1.

Vậy, hai số A = 8a + 3b và B = 5a + 2b là hai số nguyên tố cùng nhau

3. Luyện tập Bài 17 Chương 1 Số học 6 Tập 1

Qua bài giảng Ước chung lớn nhất​ này, các em cần hoàn thành 1 số mục tiêu mà bài đưa ra như : 

  • Hình thành khái niệm ươc chung lớn nhất
  • Cách tìm ƯCLN của các số
  • Tính chất chia hết

3.1 Trắc nghiệm Ước chung lớn nhất

Để cũng cố bài học xin mời các em cũng làm Bài kiểm tra Trắc nghiệm Số học 6 Bài 17 để kiểm tra xem mình đã nắm được nội dung bài học hay chưa.

Câu 2- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2 Bài tập SGK Ước chung lớn nhất

Bên cạnh đó các em có thể xem phần hướng dẫn Giải bài tập Số học 6 Bài 17 sẽ giúp các em nắm được các phương pháp giải bài tập từ SGK Toán 6 tập 1

- Bài tập 139 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 140 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 141 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 142 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 143 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 144 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 145 trang 56 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 146 trang 57 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 147 trang 57 SGK Toán 6 Tập 1

- Bài tập 148 trang 57 SGK Toán 6 Tập 1

4. Hỏi đáp Bài 17 Chương 1 Số học 6 Tập 1

Nếu có thắc mắc cần giải đáp các em có thể để lại câu hỏi trong phần Hỏi đáp, cộng đồng Toán HỌC247 sẽ sớm trả lời cho các em. 

  • Bạn nào giúp mình với, mình quên mất cách tìm ƯCLN rồi. :'( :'(

    Theo dõi (0) 2 Trả lời
  • Có hai số nguyên tố cùng nhau nào mà cả hai đều là hợp số không ?

    Theo dõi (0) 4 Trả lời
  • Mai và Lan mỗi người mua cho tổ mình một số hộp bút chì màu. Mai mua 28 bút, Lan mua 36 bút. số bút trong các hộpbút đèu băng nhau và số bút trong mỗi hộp lớn hơn 2.

    a) Gọi số bút trong mỗi hộp là a. Tìm quan hệ giữa số a với mỗi số 28, 36, 2.

    b) Tìm số a nói trên.

    c) Hỏi Mai mua bao nhiêu hộp bút chì màu ? Lan mua bao nhiêu hộp bút chì màu ?

    Theo dõi (2) 4 Trả lời

-- Mod Toán Học 6 HỌC247

Được đề xuất cho bạn