Hoá học 10 Bài 7: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học


Nội dung bài học Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học tìm hiểu về Cấu tạo bảng tuần hoàn: ô lượng tử, chu kì, nhóm nguyên tố. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn.

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Hình 1: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

  • Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử.
  • Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được sắp xếp thành một hàng.
  • Các nguyên tố có số electron hóa trị trong nguyên tử như nhau được xếp thành một cột.

1.2. Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

1.2.1. Ô nguyên tố

Ô nguyên tố

Hình 2: Ô nguyên tố

  • Số thứ tự nguyên tố = số đơn vị điện tích hạt nhân (Z) = số proton = số electron trong nguyên tử.

1.2.2. Chu kì

  • Chu kì là dãy các nguyên tố của chúng có cùng số lớp electron, được xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần
  • Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron trong nguyên tử.
  • Bảng tuần hoàn gồm có 7 chu kì
STT Nguyên tố bắt đầu Nguyên tố kết thúc Số nguyên tố
1. H (Z = 1): 1s1 He (Z = 2): 1s2 2
2. Li (Z = 3) Ne (Z = 10) 8
3. Na (Z = 11)  Ar (Z = 18) 8
4. K (Z = 19) Kr (Z = 36) 18
5.

Rb (Z =37)

Xe (Z = 54)

18
6. Cs (Z = 55) Rn (Z = 86) 32
7. Fr (Z = 87) Chưa xác định Chưa hoàn thiện

1.3. Nhóm nguyên tố

Nhóm nguyên tố là gồm các nguyên tố có cấu hình electron lớp ngoài cùng tương tự nhau, nên tính chất hóa học gần giống nhau được xếp thành một cột.

Nhóm nguyên tố

  • Nhóm A: nsanpb       .Với a, b là số electron trên phân lớp s và p. Số thứ tự của nhóm bằng tổng số electron lớp ngoài cùng: a + b

      1 ≤ a ≤ 2   ;     0  ≤ b ≤ 6

  • Nhóm B: 

    (n – 1)dansb

    Với b = 2   ,0 ≤ a ≤ 10  Các nguyên tố nhóm B là tập hợp các nguyên tố có electron hóa trị nằm trên phân lớp d và f. 

Bài tập minh họa

Bài 1:

Nguyên tố X thuộc chu kì 3, nhóm IIIA trong bảng HTTH. Vậy X có số hiệu nguyên tử là:

Hướng dẫn:

Chu kỳ 3 ⇒ có 3 lớp e
Nhóm IIIA ⇒ 3 e lớp ngoài cùng và e cuối điền vào phân lớp p
⇒ 1s22s22p63s23p1
⇒ p = 13

Bài 2:

A, B, C là các kim loại chuyển tiếp và đều thuộc chu kỳ 4 trong bảng tuần hoàn (ZA < ZB < ZC). Biết rằng tổng số electron lớp ngoài cùng của A, B và C bằng 4; tổng số electron ở lớp ngoài cùng và phân lớp sát ngoài cùng của B là 8. Điều khẳng định nào sau đây về A, B, C là đúng?

A. Tổng số electron của B2+ và C2+ là 51.

B. Công thức oxit cao nhất của A có dạng A2O3.

C. Tổng số khối: M+ MB + MC = 79.

D. Cả A, B, C đều tác dụng được với dung dịch H2SO4 loãng làm giải phóng khí H2

Hướng dẫn:

Cấu hình electron của A, B, C có dạng: \([Ar]3d^a4s^a4p^b\)
Do tổng số electron lớp ngoài cùng của A, B, C = 4 nên phải có hai nguyên tố có cấu hình electron lớp ngoài cùng dạng 4s1 và một nguyên tố còn lại 4s2
Vì B có tổng số electron ở lớp ngoài cùng và phân lớp sát ngoài cùng là 8 nên B có cấu hình: \([Ar]3d^64s^ 2\)
Vậy A là: \([Ar]3d^54s^ 1\) và C là: \([Ar]3d^104s^ 1 \rightarrow A: \ _{24}Cr; \ B: \ _{26}Fe; \ C: \ _{29}Cu\)

Đáp án A

3. Luyện tập Bài 7 Hóa học 10

Sau bài học cần nắm:

  • Cấu tạo bảng tuần hoàn: ô lượng tử, chu kì, nhóm nguyên tố. 
  • Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn.

3.1. Trắc nghiệm

Bài kiểm tra Trắc nghiệm Hóa học 10 Bài 7 có phương pháp và lời giải chi tiết giúp các em luyện tập và hiểu bài.

Câu 3- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2. Bài tập SGK và Nâng cao 

Các em có thể hệ thống lại nội dung bài học thông qua phần hướng dẫn Giải bài tập Hóa học 10 Bài 7.

Bài tập 9 trang 35 SGK Hóa học 10

Bài tập 7.1 trang 17 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.2 trang 17 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.3 trang 17 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.4 trang 17 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.5 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.6 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.7 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.8 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.9 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.10 trang 18 SBT Hóa học 10

Bài tập 7.11 trang 18 SBT Hóa học 10

4. Hỏi đáp về Bài 7 Chương 2 Hóa học 10

Trong quá trình học tập nếu có bất kì thắc mắc gì, các em hãy để lại lời nhắn ở mục Hỏi đáp để cùng cộng đồng Hóa HOC247 thảo luận và trả lời nhé.

  • Hợp chất ion G tạo nên từ các ion đơn nguyên tử M2+ và X2-. Tổng số hạt (nơtron, proton, electron) trong phân tử G là 84, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 28 hạt. Số hạt mang điện của ion X2- ít hơn số hạt mang điện của ion M2+ là 20 hạt. Vị trí của M trong bảng tuần hoàn là

    A. ô 8, chu kì 2, nhóm VIA.

    B. ô 20, chu kì 4, nhóm IIA.

    C. ô 26, chu kì 4, nhóm VIIIB.

      D. ô 12, chu kì 3, nhóm IIA

    Em cảm ơn ạ!

    Theo dõi (0) 2 Trả lời
  • Giúp em đi ạ. thanks

    Có các mệnh đề sau:

    (a) Bảng hệ thống tuần hoàn gồm có 13 nguyên tố s.

    (b) Bảng hệ thống tuần hoàn gồm có 30 nguyên tố p.

    (c) Bảng tuần hoàn gồm 3 chu kì nhỏ và 4 chu kì lớn.

    (d) Bảng hệ thống tuần hoàn có 7 hàng ngang, ứng với 7 chu kì.

    (e) Bảng hệ thống tuần hoàn có 16 cột dọc, ứng với 8 nhóm A và 8 nhóm B.

    (g) Trong bảng tuần hoàn, các nguyên tố có khối lượng nguyên tử luôn tăng dần.

    (h) Mendeleev xếp các nguyên tố vào bảng tuần hoàn theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân.

    Số mệnh đề đúng là:

    A. 2           B. 3          C. 4       D. 5

    Theo dõi (0) 3 Trả lời
  • Giải thích giùm câu này với, mấy bạn ơi...

    Cho các thông tin sau:

    Ion X2- có cấu trúc electron: 1s22s22p63s23p6.

    Nguyến tố Y có tổng số hạt cơ bản trong nguyên tử là 40. Trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 12.

    Ion Z2+ có tổng số hạt mang điện tích dương trong hạt nhân bằng 29.

    Vị trí của X, Y, Z trong bảng tuần hoàn lần lượt là:

    A. (X: ô 16, chu kỳ 3, nhóm VIA); ( Y: ô 13, chu kì 3, nhóm IIIA); (Z: ô 29, chu kì 4, nhóm IB).

    B. (X: ô 16, chu kỳ 3, nhóm VIA); ( Y: ô 13, chu kì 3, nhóm IA); (Z: ô 29, chu kì 4, nhóm IIB).

    C. (X: ô 20, chu kỳ 4, nhóm IIA); ( Y: ô 13, chu kì 3, nhóm IIIA); (Z: ô 29, chu kì 4, nhóm IB).

    D. (X: ô 16, chu kỳ 3, nhóm VIA); ( Y: ô 13, chu kì 3, nhóm IIIA); (Z: ô 31, chu kì 4, nhóm IIIA).

    Theo dõi (0) 2 Trả lời