AMBIENT

Hoá học 9 Bài 4: Một số axit quan trọng


Nội dung bài học giúp học sinh biết về các tính chất hóa học của axit HCl, H2SO4 loãng; Biết được cách viết phương trình phản ứng thể hiện tính chất chung của axit. H2SO4  đặc có những tính chất hoá học riêng: Tính oxi hoá (tác dụng với những kim loại kém hoạt động) tính háo nước, dẫn ra được những phản ứng minh họa cho những tính chất này. Những ứng dụng quan trọng của axit trong sản xuất, trong đời sống. 

Hãy đăng ký kênh Youtube HOC247 TV để theo dõi Video mới

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Axit clohidric

1.1.1. Tính chất hóa học (HCl có đầy đủ tính chất hóa học của axit)

  • Làm quỳ tím chuyển sang màu đỏ

  • Tác dụng với kim loại: 2Al ( r)  + 6HCl (dd)  → 2 AlCl3 (dd)  + 3H2 (k) 

  • Tác dụng với Bazơ: Cu(OH)2(r)+2HCl(dd) → CuCl2(dd)+ 2H2O(l)     

  • Tác dụng với oxit bazơ: CuO (r) + 2HCl (dd)  → CuCl2(dd)  +  H2O    

  • Tác dụng với muối: (Học trong bài 9)

1.1.2. Ứng dụng 

  • Điều chế các muối

  • Làm sạch bề mặt kim loại trước khi hàn

  • Tẩy gỉ kim loại trước khi tráng, sơn, mạ kim loại    

  • Chế biến thực phẩm, dược phẩm

1.2. Axit sunfuric (H2SO4)

1.2.1. Tính chất vật lí

  • Chất lỏng sánh, không màu, nặng gấp đôi nước, không bay hơi, dễ tan trong nước, toả rất nhiều nhiệt
  • Lưu ý: Khi pha H2SO4 loãng , ta cho từ từ axit vào lọ nước ( Không làm ngược lại vì nguy hiểm) 

1.2.2. Tính chất hóa học

  • Axit H2SO4 loãng (H2SO4l)

Làm quỳ tím hoá đỏ

Tác dụng với kim loại → muối  + nước.

  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 1: Phản ứng của Mg và dung dịch H2SO4

  • Hiện tượng: Xuất hiện khí không màu
  • Giải thích: Khí không màu là khí H2 sinh ra do có phản ứng Mg + H2SO4l →  MgSO4  +  H2.

Tác dụng với bazơ  → muối + nước

  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 2: Phản ứng giữa dung dịch Cu(OH)2 và H2SO4

  • Hiện tượng: Cu(OH)2 tan dần và tạo dung dịch màu xanh
  • Giải thích: Do xảy ra phản ứng H2SO4l+Cu(OH)→ CuSO4 + 2H2O

Tác dụng với oxit bazơ  → muối + nước

  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 3: Phản ứng giữa Fe2O3 và H2SO4

  • Hiện tượng: Bột Fe2O3 tan dần, tạo dung dịch màu nâu
  • Giải thích: Do xảy ra phản ứng 3H2SO4l +Fe2O→ Fe2(SO4)3+3H2

Tác dụng với muối

1.2.3 Axit sunfuric đặc có những tính chất hóa học riêng

Tác dụng với kim loại

  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 4: Thí nghiệm Đồng với axit sunfuric loãng và đặc

  • Hiện tượng:
    • ống nghiệm 1: Không có hiện tượng gì (Các em thấy giống như có bọt khí thoát ra nhưng đó là do nước sôi, hơi nước bay ra thôi, dây Đồng vẫn còn giữ nguyên màu sắc)
    • ống nghiệm 2: Có khí không màu, mùi hắc thoát ra nhiều; Đồng bị tan một phần tạo dung dịch màu xanh lam.
  • Giải thích: 
    • H2SO4 đặc, nóng tác dụng được với Đồng, tạo khí SO2 không màu, mùi hắc; dung dịch CuSO4 màu xanh lam.
    • Phương trình phản ứng: Cu + 2H2SO4 (đ) CuSO4 + SO2 + 2H2O
  • Nhận xét: H2SO4 đặc tác dụng với nhiều kim loại khác → muối sunfat, không giải phóng khí H2

Tính háo nước

  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 5: Thí nghiệm chứng minh tính háo nước của axit sunfuric đặc

  • Hiện tượng: Màu trắng của đường chuyển sang nâu rồi thành màu đen xếp rồi bị bọt khí đẩy trào ra khỏi miệng cốc, tỏa nhiệt nhiều.
  • Giải thích: Chất rắn màu đen là Cacbon. Người ta nói axit sunfuric đặc có tính háo nước với phương trình C12H22O11  11H2O + 12C

1.2.3. Ứng dụng

ứng dụng của axit sunfuric

Hình 1: Ứng dụng của axit sunfuric

1.2.4. Sản xuất axit sunfuric

Trong Công nghiệp Axit sunfuric được sản xuất bằng phương pháp tiếp xúc.

a. Nguyên liệu: Lưu huỳnh hoặc Quặng Pyritsắt (FeS2)

b. Các công đoạn chính:

  • Sản xuất lưu huỳnh đioxit:  
    • S + O2  SO2
    • Hoặc 4FeS2 + 11O2  2Fe2O3 + 8SO2
  • Sản xuất lưu huỳnh trioxit:  
    • 2SO2 + O2    2SO3
  • Sản xuất H2SO4:   
    • SO3 + H2O →  H2SO4

Video 6: Quy trình sản xuất Axit sunfuric

1.2.5. Nhận biết axit Sunfuric và muối sunfat

  • dd BaCl2; Ba(NO3)2 ; Ba(OH)2 được dùng làm thuốc thử để nhận ra gốc sunfat
  • Các em chú ý quan sát thao tác thí nghiệm và hiện tượng phản ứng diễn ra:

Video 7: Thí nghiệm giữa dung dịch BaCl2 và H2SO4

  • Hiện tượng: Có kết tủa trắng xuất hiện
  • Giải thích:
    • Gốc =SO4 trong phân tử H2SO4 kết hợp với nguyên tố Bari trong phân tử BaCl2 tạo thành kết tủa BaSO4
    • Phương trình hóa học: H2SO4 + BaCl2 → BaSO4 + 2HCl

1.3. Tổng kết

Tính chất hóa học của Axit sunfuric

Hình 2: Tính chất hóa học của Axit sunfuric

ADSENSE

Bài tập minh họa

Bài 1:

Cần phải điều chế một lượng Đồng (II) sunfat. Phương pháp nào sau đây tiết kiệm được axit sunfuric?

a, Axit sunfuric tác dụng với Đồng (II) oxit

b. Axit sunfuric đặc tác dụng với Đồng kim loại.

Viết các phương trình hóa học và giải thích

Hướng dẫn:

Phương trình hóa học a:  CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O

Phương trình hóa học b:  Cu + 2H2SO4 (đ) CuSO4 + SO2 + 2H2O

Ở phản ứng a tỉ lệ phản ứng của Cu : H2SOlà 1: 1 nên sẽ tiết kiệm được axit hơn phản ứng b theo tỉ lệ 1:2.

Hơn nữa ở phản ứng 2 tạo thêm sản phẩm SO2 là khí độc, mùi hắc là nguyên nhân chính tạo ra mưa axit gây ô nhiễm môi trường.

Bài 2:

Có 4 lọ không nhãn đựng 4 dung dịch không màu là: HCl, H2SO4, NaCl, Na2SO4. Hãy nhận biết dung dịch trong mỗi lọ bằng phương pháp hóa học. Viết các phương trình hóa học.

Hướng dẫn:

Trích dẫn một ít dung dịch của 4 chất để làm mẫu thử rồi lần lượt tiến hành lần lượt như sau:

Thuốc thử HCl H2SO4 NaCl Na2SO4
Qùy tím Đỏ Đỏ - -
dung dịch BaCl2 - kết tủa trắng - Kết tủa trắng
  • Dung dịch nào làm quỳ tím hóa đỏ, và không hiện tượng với dung dịch BaCl2 là dung dịch HCl
  • Dung dịch nào làm quỳ tím hóa đỏ, và có kết tủa trắng với dung dịch BaCl2 là dung dịch H2SO4
  • Dung dịch nào không làm đổi màu quỳ tím, và không hiện tượng với dung dịch BaCl2 là dung dịch NaCl
  • Dung dịch nào không làm đổi màu quỳ tím, và có kết tủa trắng với dung dịch BaCl2 là dung dịch Na2SO4

Bài 3:

Trung hòa 300ml dung dịch H2SO4 1,5M bằng dung dịch NaOH 40%

a. Tính khối lượng dung dịch NaOH cần dùng.

b. Nếu thay dung dịch NaOH bằng dung dịch KOH 5,6% (D = 1,045g/ml) thì lượng KOH cần dùng là bao nhiêu?

Hướng dẫn:

a. Phương trình hóa học: H2SO4 + 2NaOH → Na2SO4 + 2H2O

Số mol H2SO4 là: nH2SO4 = 0,3 . 1,5 = 0,45 mol

Khối lượng NaOH cần dùng: mNaOH = 2. 0,45. 40 = 36g.

Khối lượng dung dịch NaOH 40%: mdd = 36.10040 = 90g

b. Phương trình phản ứng: H2SO4 + 2KOH → K2SO4 + 2 H2O

Khối lượng KOH cần dùng: mKOH = 2 . 0,45 . 56 = 50,4g

Khối lượng dung dịch KOH: mdd = 50,4.1005,6 = 900g

Thể tích dung dịch KOH cần dùng: vdd = mddD = 9001,045 = 861,2 ml

3. Luyện tập Bài 4 Hóa học 9

Sau bài học cần nắm:

  • Biết được cách viết phương trình phản ứng thể hiện tính chất chung của axit.
  • H2SO đặc có những tính chất hoá học riêng: Tính oxi hoá (tác dụng với những kim loại kém hoạt động) tính háo nước, dẫn ra được những phản ứng minh họa cho những tính chất này.
  • Những ứng dụng quan trọng của axit trong sản xuất, trong đời sống. 

3.1. Trắc nghiệm

Bài kiểm tra Trắc nghiệm Hóa học 9 Bài 4 có phương pháp và lời giải chi tiết giúp các em luyện tập và hiểu bài.

Câu 2- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2. Bài tập SGK và Nâng cao 

Các em có thể hệ thống lại nội dung bài học thông qua phần hướng dẫn Giải bài tập Hóa học 9 Bài 4.

Bài tập 4 trang 19 SGK Hóa học 9

Bài tập 5 trang 19 SGK Hóa học 9

Bài tập 6 trang 19 SGK Hóa học 9

Bài tập 7 trang 19 SGK Hóa học 9

Bài tập 4.1 trang 6 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.2 trang 6 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.3 trang 7 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.4 trang 7 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.5 trang 7 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.6 trang 7 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.7 trang 7 SBT Hóa học 9

Bài tập 4.8 trang 7 SBT Hóa học 9

4. Hỏi đáp về Bài 4 chương 1 Hóa học 9

Trong quá trình học tập nếu có bất kì thắc mắc gì, các em hãy để lại lời nhắn ở mục Hỏi đáp để cùng cộng đồng Hóa HOC247 thảo luận và trả lời nhé.

  • 1 Kể tên các oxit td vs bazo

    2 kể tên các oxit td vs nước tạo ra axit

    3 0,05 mol sắt 2 oxit td vừa đủ vs bao nhiêu mol HCL

    4 cho 4,8g Mg td vs axit sunfuric. Tìm thể tích H ở đktc

    5 cho 12g hỗn hợp Mg và MgO td vs axit sunfunric loãng tạo ra 6,72 lít khí H. Tìm m mỗi chất trong hỗn hợp

    6 cho 2,24 lít khí CO2 td vs dung dịch bari hidroxit dư. Tìm khối lượng chất kết tủa thu dc sau phản ứng

    7 1oxit phốt pho có thành phần % của phốt pho bằng 43,66%. Biết phân tử khối của oxit= 192dvC. Tìm công thức của oxit phốt pho

    Theo dõi (0) 1 Trả lời
  •  

    Các bạn giúp mình với.

    I

    1. Định nghĩa, phân loại oxit, axit.
    2. Tính chất vật lí của CaO, SO2, HCl,H2SO4
    3. Phương pháp điều chế, sản xuất CaO, SO2, HCl, H2SO4
    4. Ứng dụng của  CaO, SO2, HCl, H2SO4
    5. Tính chất hóa học của CaO, SO2, HCl, H2SO( nêu hiện tượng xảy ra, làm sạch chất, số cặp chất phản ứng, dùng chất nào để phân biệt)

    II

    1.       Viết các PTHH thực hiện chuỗi phản ứng.

                     S ­-> SO2 -> SO3 -> H2SO4 -> muối sunfat

    2.       Nêu hiện tượng, viết PTHH xảy ra khi:

    a.       Cho mẩu vôi sống vào cốc nước có nhỏ sẵn vài giọt dd phenolphtalein

    b.      Cho mẩu vôi sống vào cốc nước có bỏ sẵn một mẩu giấy quỳ

    c.       Sục khí CO2 dd nước vôi trong dư

    d.      Sục khí SO2 dd nước vôi trong dư

    e.      Cho mẩu giấy quỳ tím ẩm vào bình đựng khí SO2

    f.        Cho mẩu giấy kim loại Kẽm vào ống nghiệm đựng dd HCl

    g.       Cho mẩu giấy kim loại Kẽm vào ống nghiệm đựng dd H2SO4

    h.      Nhỏ dd HCl dư vào ống nghiệm đựng bột CuO

    i.         Nhỏ dd H2SO4 dư vào ống nghiệm đựng bột CuO

    j.        Nhỏ dd HCl dư vào ống nghiệm đựng bột FeO

    k.       Nhỏ dd H2SO4 dư vào ống nghiệm đựng bột FeO

    l.         Nhỏ dd HCl dư vào ống nghiệm đựng bột Fe2O3

    m.    Nhỏ dd H2SO4 dư vào ống nghiệm đựng bột Fe2O3

    III

    1.Cho 5,4g bột Al vào 200ml dd H2SO4 2M (D=1,2g/ml). Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thấy có V lít khí thoát ra ở đtc và thu được dd A.

    a. Viết PTHH xảy ra.

    b. Xác định giá trị V

    c. Xác định nồng độ C% các chất có trong dd A.

     2. Cho 8g bột Al vào 200ml dd H2SO4 1,5M (D=1,2g/ml). Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thấy có V lít khí thoát ra ở đtc và thu được dd A.

    a. Viết PTHH xảy ra.

    b. Xác định giá trị V

    c. Xác định nồng độ C% các chất có trong dd A.

     

    Theo dõi (0) 1 Trả lời
  • Cho 1,6 gam Đồng ( II) oxit tác dụng với 100 gam dung dịch axit sunfuric có nồng độ 20%.

    a) Viết PTHH

    b) Tính nống độ phần trăm của các chất có trong dung dịch sau khi phản ứng kết thúc.

    Nhanh dùm nha các bạn.....

    Theo dõi (0) 1 Trả lời
AMBIENT
?>