Vật lý 9 Bài 40: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng


Các em làm thí nghiệm sau:

  • Đặt mắt nhìn dọc theo một chiếc đũa thẳng từ đầu trên, ta không nhìn thấy đầu dưới của đũa.
  • Giữ nguyên vị trí đặt mắt, đổ nước vào bát, liệu có nhìn thấy đầu dưới của đũa hay không?
  • Vậy trong môi trường trong suốt nhưng không đồng tính, ánh sáng truyền đi như thế nào? 

Để trả lời được các câu hỏi trên mời các em cùng nghiên cứu bài 40:  Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Tóm tắt lý thuyết

1. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

  • Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

a. Khái niệm

  • I là điểm tới, SI là tia tới
  • IK là tia khúc xạ
  • Đường NN' vuông góc với mặt phẳng phân cách là pháp tuyến tại điểm tới 
  • Góc SIN là góc tới ký hiệu là i
  • Góc KIN' là góc khúc xạ ký hiệu là r
  • Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN' là mặt phẳng tới

khúc xạ ánh sáng

b. Kết luận

  • Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
    • Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
    • Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

2. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

  • Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
    • Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
    • Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

Bài tập minh họa

Bài 1

Hình 40-41.2 mô tả một bạn học sinh nhìn qua ống thẳng thấy được hình ảnh viên sỏi đáy bình nước.

Bài 1
a. Giữ nguyên vị trí của ống, nếu bạn đó dùng một que thẳng, dài xuyên qua ống thì đầu que có chạm vào viên sỏi không? Vì sao?
b. Vẽ đường truyền của tia sáng từ viên sỏi đến mắt trong trường hợp đó.

Hướng dẫn giải:

a. Dùng một que thẳng và dài xuyên qua ống, đầu que không chạm vào viên sỏi vì viên sỏi  không nằm trên đường thẳng của que.
b. Nối vị trí của viên sỏi với vị trí miệng ống tiếp xúc với mặt nước (điểm I). Nối I tới vị trí đặt mắt.

Bài 2.

Giải thích hiện tượng nêu ra ở phần mở bài.

Hướng dẫn giải:

  • Khi chưa đổ nước vào bát, ta không nhìn thấy đầu dưới A của chiếc đũa.
  • Trong không khí, ánh sáng chỉ có thể đi theo đường thẳng từ A đến mắt. Nhưng những điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó nên tia sáng này không đến được mắt

Lời kết

Qua bài này, các em sẽ được làm quen với các kiến thức liên quan đến Hiện tượng khúc xạ ánh sáng cùng với các bài tập liên quan theo nhiều cấp độ từ dễ đến khó…, các em cần phải nắm được: 

  • Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

  • Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua Giải bài tập Vật lý 9 Bài 40 và làm bài kiểm tra Trắc nghiệm Vật lý 9 Bài 40 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. Các em được làm bài thi MIỄN PHÍ để test kiến thức cho bản thân nhé. Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy đặt câu hỏi ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng vật lý HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt! Đạt kết quả cao trong kỳ thi tới!

-- Mod Vật Lý 9 HỌC247

Được đề xuất cho bạn