YOMEDIA

Giải Toán 12 SGK nâng cao Chương 1 Bài 5 Đường tiệm cận của đồ thị hàm số

Dưới đây là Hướng dẫn giải bài tập Toán 12 nâng cao Chương 1 Bài 5 Đường tiệm cận của đồ thị hàm số được hoc247 biên soạn và tổng hợp, nội dung bám sát theo chương trình SGK Giải tích 12 nâng cao giúp các em học sinh nắm vững phương pháp giải bài tập và ôn tập kiến thức hiệu quả hơn. 

Bài 34 trang 35 SGK Toán 12 nâng cao 

a) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số \(y = {x^3} + 3{x^2} - 4\)

b) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị tại điểm uốn.

c) Chứng minh rằng điểm uốn là tâm đối xứng của đồ thị.

Hướng dẫn giải:

Câu a:

TXĐ: D = R

Sự biến thiên

\(\begin{array}{l}
y\prime  = 3{x^2} + 6x\\
y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x = 0\\
x =  - 2
\end{array} \right.
\end{array}\)

- Hàm số đồng biến trên khoảng \(\left( { - \infty ; - 2} \right)\) và \(\left( {0; + \infty } \right)\)

- Hàm số nghịch biến trên khoảng (−2; 0)

- Cực trị:

  Hàm số đạt cực đại tại x = −2; yCĐ = 0

  Hàm số đạt cực tiểu tại x = 0; yCT = −4

- Giới hạn:

\(\begin{array}{l}
\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } ({x^3} + 3{x^2} - 4) =  + \infty \\
\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } ({x^3} + 3{x^2} - 4) =  - \infty 
\end{array}\)

y'' = 6x + 6

y'' = 0 <=> x = -1

- Bảng biến thiên

- Đồ thị

Câu b:

y'(-1) = -3

Phương trình tiếp tuyến với đồ thị tại I(−1;−2) là:

y=−3(x+1)+(−2) <=> y=−3x−5

Câu c:

Đồ thị nhận I(−1;−2) làm tâm đối xứng khi và chỉ khi:

\(\begin{array}{l}
y( - 1 + x) + y( - 1 - x) = 2.( - 2)\\
 \Leftrightarrow {( - 1 + x)^2} + 3{( - 1 + x)^2} - 4 + {( - 1 - x)^3} + 3{( - 1 - x)^2} - 4 =  - 4\\
 \Leftrightarrow  - 1 + 3x - 3{x^2} + {x^3} + 3 - 6x + 3{x^2} - 4 - 1 - 3x - 3{x^2} - {x^3} + 3 + 6x + 3{x^2} - 4 =  - 4\\
 \Leftrightarrow  - 4 =  - 4\forall x
\end{array}\)

Vậy I(-1; -2) là tâm đối xứng của đồ thị


Bài 35 trang 35 SGK Toán 12 nâng cao 

a) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số: y = -x3 +3x2 - 1

b) Tùy theo các giá trị của m, hãy biện luận số nghiệm của phương trình: -x3 +3x2 - 1 = m

Hướng dẫn giải:

Câu a:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  - \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  + \infty \)

\(y\prime  =  - 3{x^2} + 6x =  - 3x(x - 2);y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x = 0;y(0) =  - 1\\
x = 2;y(2) = 3
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên

Hàm đồng biến trên khoảng (0; 2), nghịch biến trên mỗi khoảng (−∞;0) và (2;+∞)

Hàm số đạt cực tiểu tại điểm x = 0, giá trị cực tiểu y(0) = −1. Hàm số đạt cực đại tại điểm x = 2, giá trị cực đại y(2) = 3

Đồ thị y′′=6x+6y′′=0<=>x=1;y(1)=1

Xét dấu y''

I(1; 1) là điểm uốn của đồ thị

Điểm đặc biệt:

0 => y=1

1 => y=3

Câu b:

Số nghiệm của phương trình chính là số giao điểm của đồ thị (C) hàm số y = −x+ 3x− 1 với đường thẳng y = m cùng phương với trục Ox

Dựa vào đồ thị ta có kết quả sau:

- Nếu m < −1 hoặc m > 3 thì phương trình có 1 nghiệm;

- Nếu m = −1 hoặc m=3 thì phương trình có 2 nghiệm;

- Nếu −1 < m < 3 thì phương trình có 3 nghiệm.


Bài 36 trang 35 SGK Toán 12 nâng cao 

Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của các hàm số sau:

a) \(y = \frac{1}{3}{x^3} - {x^2} - 3x - \frac{5}{3}\)

b) \(y = {x^3} - 3x + 1\)

c) \(y =  - \frac{1}{3}{x^3} + {x^2} - 2x - \frac{2}{3}\)

d) \(y = {x^3} - 3{x^2} + 3x + 1\)

Hướng dẫn giải:

Câu a:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  + \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  - \infty \)

\(y\prime  = {x^2} - 2x - 3;y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x =  - 1;y\left( { - 1} \right) = 0\\
x = 3;y\left( 3 \right) = \frac{{ - 32}}{3}
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên 

\(y\prime \prime  = 2x - 2;y\prime \prime  = 0 \Leftrightarrow x = 1;y(1) =  - \frac{{16}}{3}\)

Xét dấu y''

Điểm uốn \(I\left( {1; - \frac{{16}}{3}} \right)\)

Điểm đặc biệt: x = 0 => y = -5/3

Đồ thị nhận \(I\left( {1; - \frac{{16}}{3}} \right)\) làm tâm đối xứng

Câu b:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  + \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  - \infty \)

\(y\prime  = 3{x^2} - 3;y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x =  - 1;y\left( { - 1} \right) = 3\\
x = 1;y\left( 1 \right) =  - 1
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên

y'' = 6x; y'' = 0 <=> x = 0; y(0) = 1

Xét dấu y''

Điểm uốn I(0; 1)

Điểm đặc biệt: x = 2 => y = 3

Đồ thị: Đồ thị nhận I(0;1) làm tâm đối xứng.

 

Câu c:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  - \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  + \infty \)

\(y\prime  =  - {x^2} + 2x - 2 < 0,\forall x \in R\)

Hàm số nghịch biến trên R

Bảng biến thiên

\(y\prime \prime  =  - 2x + 2;y\prime \prime  = 0 \Leftrightarrow x = 1;y(1) =  - 2\)

Xét dấu y''

Điểm uốn I(1; −2)

Điểm đặc biết: x = 0 => y = −2/3

Đồ thị: Đồ thị nhận I(1;−2) làm tâm đối xứng.

Câu d:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  + \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  - \infty \)

\(y\prime  = 3{x^2} - 6x + 3 = 3{\left( {x - 1} \right)^2} \ge 0,\forall x \in R\)

Dấu bằng chỉ xảy ra khi x = 1

Hàm số đồng biến trên R

Bảng biến thiên:

Xét dấu y''

Điểm uốn I(1; 2) 

Điểm đặc biệt: x = 0 => y = 1

Đồ thị: Đồ thị nhận I(1; 2) làm tâm đối xứng.


Bài 37 trang 35 SGK Toán 12 nâng cao 

a) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số: y = −x4 + 2x2 − 2
b) Tùy theo các giá trị của m, hãy biện luận số nghiệm của phương trình −x4 + 2x2 − 2= m
c) Viết phương trình tiếp tuyến tại các điểm uốn của đồ thị ở câu a)

Hướng dẫn giải:

Câu a:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  \pm \infty } y =  - \infty \)

\(y\prime  =  - 4x{3^3} + 4x =  - 4x({x^2} - 1);y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x = 0,y(0) =  - 2\\
x =  \pm 1,y( \pm 1) =  - 1
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên

Hàm đồng biến trên các khoảng (−∞;−1) và (0; 1)

Hàm số nghịch biến trên các khoảng (−1;0) và (1;+∞)

Hàm số đạt cực đại tại các điểm x = −1; x =  1

Giá trị cực đại \(y( \pm 1) =  - 1\) Hàm số đạt cực tiểu tại điểm x = 0, giá trị cực tiểu y(0) = −2.

\(\begin{array}{l}
y\prime \prime  =  - 12{x^2} + 4 =  - 4(3{x^2} - 1)\\
y\prime \prime  = 0 \Leftrightarrow x = \left( { \pm \frac{1}{{\sqrt 3 }}} \right);y\left( { \pm \frac{1}{{\sqrt 3 }}} \right) =  - \frac{{13}}{9}
\end{array}\)

Xét dấu y''

Đồ thị có hai điểm uốn \({I_1}\left( { - \frac{1}{{\sqrt 3 }}; - \frac{{13}}{9}} \right)\) và  \({I_1}\left( {\frac{1}{{\sqrt 3 }}; - \frac{{13}}{9}} \right)\)
Điểm đặc biệt x = 2 =>y = −10
Đồ thị nhận trục tung làm trục đối xứng.

Câu b:

Số nghiệm của phương trình chính là số giao điểm của đồ thị (C) hàm số y = −x+ 2x− 2 với đường thẳng y=m
Dựa vào đồ thị ta có kết quả sau:
- Nếu m<−2 thì phương trình có 2 nghiệm;
- Nếu m=−2 thì phương trình có 3 nghiệm;
- Nếu −2 - Nếu m=−1 thì phương trình có 2 nghiệm;
- Nếu m>−1 thì phương trình vô nghiệm.

Câu c: 

Đồ thị có hai điểm uốn  \({I_1}\left( { - \frac{1}{{\sqrt 3 }}; - \frac{{13}}{9}} \right)\) và  \({I_1}\left( {\frac{1}{{\sqrt 3 }}; - \frac{{13}}{9}} \right)\)
phương trình tiếp tuyến của đồ thị I1 là:

\(y + \frac{{13}}{9} = y\prime \left( { - \frac{1}{{\sqrt 3 }}} \right)\left( {x + \frac{1}{{\sqrt 3 }}} \right) \Leftrightarrow y + \frac{{13}}{9} = \frac{{ - 8}}{{3\sqrt 3 }}\left( {x + \frac{1}{{\sqrt 3 }}} \right) \Leftrightarrow y = \frac{{ - 8}}{{3\sqrt 3 }}x - \frac{7}{3}\)

Tương tự tiếp tuyến của đồ thị I2 là \(y = \frac{8}{{3\sqrt 3 }}x - \frac{7}{3}\)


Bài 38 trang 36 SGK Toán 12 nâng cao 

Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số sau:

a) y = x4 - 3x2 + 2

b) y = -x4 - 2x2 + 1

Hướng dẫn giải: 

Câu a:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  \pm \infty } y =  + \infty \)

\(y' = 4{x^3} - 6x;y' = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x = 0;y\left( 0 \right) = 2\\
x =  \pm \sqrt {\frac{3}{2}} ;y\left( {\sqrt {\frac{3}{2}} } \right) =  - \frac{1}{4}
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên 

\(y'' = 12{x^3} - 6;{\mkern 1mu} {\kern 1pt} {\mkern 1mu} {\kern 1pt} y'' = 0 \Leftrightarrow x =  \pm \sqrt {\frac{1}{2}} ;{\mkern 1mu} {\kern 1pt} y = \left( { \pm \sqrt {\frac{1}{2}} } \right) = \frac{3}{4}\)

Xét dấu y''

Đồ thị có hai điểm uốn \({I_1}\left( { - \sqrt {\frac{1}{2}} ;\frac{3}{4}} \right);{I_2}\left( {\sqrt {\frac{1}{2}} ;\frac{3}{4}} \right)\)

Điểm đặc biệt: \(x =  \pm 1 \Leftrightarrow y = 0,x =  \pm \sqrt 2  \Leftrightarrow y = 0.\)

Đồ thị: Đồ thị nhận trục tung làm trục đối xứng.

Câu b:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  \pm \infty } y =  - \infty \)

\(\begin{array}{l}
y\prime  =  - 4{x^3} - 4x =  - 4x({x^2} + 1)\\
y\prime  = 0 \Leftrightarrow x = 0;y(0) = 1
\end{array}\)

Bảng biến thiên

\(y'' =  - 12{x^2} - 4 =  - 4\left( {3{x^2} + 1} \right)\) với mọi x

Đồ thị không có điểm uốn

Điểm đặc biệt  \(x =  \pm 1 \Rightarrow y =  - 2\)

Đồ thị

Đồ thị nhận trục tung làm trục đối xứng


Bài 39 trang 36 SGK Toán 12 nâng cao 

a) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số y = x- 3x2 + 1

b) Tùy theo các giá trị của mm, hãy biện luận số nghiệm của phương trình: x- 3x2 + m + 2 = 0

Hướng dẫn giải:

Câu a:

TXĐ: D = R

\(\mathop {lim}\limits_{x \to  + \infty } y =  + \infty ;\mathop {lim}\limits_{x \to  - \infty } y =  - \infty \)

\(y\prime  = 3{x^2} - 6x = 3x\left( {x - 2} \right);y\prime  = 0 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x = 0;y\left( 0 \right) = 1\\
x = 2;y\left( 2 \right) =  - 3
\end{array} \right.\)

Bảng biến thiên

Hàm số đồng biến trên các khoảng (−∞;0)và (2;+∞) nghịch biến trên khoảng (0; 2).

Hàm số đạt cực đại tại điểm x = 0, giá trị cực đại y(0) = 1; hàm số đat cực tiểu tại điểm x = 2, giá trị cực tiểu y(2) = − 3.

y'' = 6x − 6 ;y'' = 0 <=> x = 1; y(1) = −1

Xét dấu y''

Điểm uốn đồ thị I (1; -1)

Điểm đặc biệt x = −1 =>y = − 3

Đồ thị: đồ thị nhận điểm I(1;−1) làm tâm đối xứng.

Câu b:

Ta có: \({x^3} - 3{x^2} + m + 2 = 0 \Leftrightarrow {x^3} - 3{x^2} + 1 =  - m - 1\)

Số nghiệm của phương trình trên bằng số giao điểm của đồ thị hàm số y = x3 − 3x2 + 1 và đường thẳng y = -m - 1. Dựa vào đồ thị ta có:

- Nếu 3 =>2 thì phương trình có  nghiệm.

- Nếu 1=3=> 2 thì phương trình có 2 nghiệm.

- Nếu m=> 2 thì phương trình có 3 nghiệm.

- Nếu 1=> 2 thì phương trình có 2 nghiệm

- Nếu => 2 thì phương trình có 1 nghiệm.

 

Trên đây là nội dung hướng dẫn giải chi tiết bài tập SGK nâng cao môn Toán 12  Chương 1 Bài 6 Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của một hàm số đa thức được trình bày rõ ràng, cụ thể với phương pháp ngắn gọn và khoa học. Hy vọng rằng đây sẽ là tài liệu hữu ích giúp các em học sinh lớp 12 học tập thật tốt!

 

AMBIENT
?>