Sinh học 9 Bài 54: Ô nhiễm môi trường

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Ô nhiễm môi trường là gì?

  • Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất vật lí, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi, gây tác hại tới đời sống của con người và các sinh vật khác.
  • Nguyên nhân:
    • Do hoạt động của con người gây ra.
    • Do một số hoạt động của tự nhiên: núi lửa phun nhâm thạch gây nhiều bụi bặm, thiên tai lũ lụt tạo điều kiện cho nhiều loài vi sinh vật gây bệnh phát triển …

1.2. Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm

a. Ô nhiễm do các chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt

Ô nhiễm không khí

  • Các khí thải độc hại cho cơ thể sinh vật: khí cacbon oxit (CO), khí lưu huỳnh dioxit (SO2), khí cacbonic (CO2), nito dioxit (NO2) …. và bụi
  • Nguyên nhân ô nhiễm không khí đa dạng, chủ yếu là do quá trình đốt cháy nhiên liệu: gỗ, củi, than đá, dầu mỏ …

Hoạt động

Nhiên liệu bị đốt cháy

1. Giao thông vận tải

- Ô tô

- Xe máy

- Tàu hỏa

 

- Xăng dầu

- Xăng

- Than đá

2. Sản xuất công nghiệp

- Máy cày, máy bừa, máy gặt

 

- Xăng, dầu …

3. Sinh hoạt

- Đun nấu, chế biến thực phẩm …

- Than củi, khí đốt …

  • Một số hoạt động đốt cháy nhiên liệu ở gia đình và hàng xóm gây ô nhiễm không khí:
    • Đun than, củi, bếp dầu, bếp ga, sản xuất gạch

b. Ô nhiễm do hóa chất bảo vệ thực vật và chất độc hóa học gây ra

Con đường phát tán các hóa chất bảo vệ thực vật

  • Các chất bảo vệ thực vật như: thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ … bên cạnh hiệu quả làm tăng năng suất cây trồng còn có tác động bất lợi tới toàn bộ hệ sinh thái, ảnh hưởng tới sức khỏe con người.
  • Các chất độc hại được phát tán và tích tụ 
    • Hóa chất (dạng hơi) → nước mưa → đất → tích tụ trong đất → ô nhiễm mạch nước ngầm.  
    • Hóa chất (dạng hơi) → nước mưa → ao, hồ, sông suối, biển → tích tụ trong nước.   
    • Hóa chất còn bám và ngấm vào cơ thể sinh vật.

c. Ô nhiễm do các chất phóng xạ

Sữa bò bị nhiễm chất phóng xạ

  • Nguồn gốc: từ các nhà máy điện nguyên tử, từ các vụ thử vũ khí hạt nhân.
  • Tác hại: gây đột biến ở người và sinh vật, gây ra 1 số bệnh di truyền, ung thư. 

Bị nhiễm các chất phóng xạ

d. Ô nhiễm do các chất thải rắn

  • Chất thải rắn gây ô nhiễm môi trường bao gồm các dạng vật liệu được thải ra qua quá trình sản xuất và sinh hoạt:
  • Các chất thải công nghiệp như đồ cao su, đồ nhựa, giấy, dụng cụ kim loại, đồ thủy tinh, tro xỉ …
  • Các chất thải từ hoạt động nông nghiệp chủ yếu là rác thải hữu cơ như thực phẩm hư hỏng, lá cây …
  • Chất thải từ hoạt động xây dựng gồm có đất, đá, vôi, cát …
  • Hoạt động y tế thải ra bông băng bẩn, kim tiêm …
  • Các gia đình thải ra nhiều loại rác như nilon dùng đựng đồ và gói thức ăn, thức ăn thừa …

*Kết luận

Các chất thải rắn gây ô nhiễm môi trường

Tên chất thải

Hoạt động thải ra chất thải

- Giấy vụn

- Túi nilon, hồ vữa xây nhà …

- Bông băng y tế, rác thải …

- Sinh hoạt, sản xuất công nghiệp

- Sinh hoạt, xây dựng nhà, công sở …

- Chất thải từ bệnh viện, sinh hoạt …

 e. Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh

  • Bên cạnh nhiều nhóm sinh vật có ích, nhiều nhóm sinh vật gây bệnh cho người và các sinh vật khác.
  • Nguồn gốc: chủ yếu do các chất thải như phân, rác, nước thải sinh hoạt, xác chết của sinh vật, nước và rác thải từ các bệnh viện … không được thu gom và xử lí đúng cách → gây bệnh cho người và động vật. 
  • Một số bệnh do sinh vật gây ra
    • Bệnh sốt rét
    • Bệnh tả, lị, giun sán.
  • Nguyên nhân do thói quen ăn uống, sinh hoạt của con người: ăn gỏi, ăn tía, ngủ không mắc màn …

 Ô nhiễm môi trường Hình 1

2. Luyện tập Bài 54 Sinh học 9

2.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Sinh học 9 Bài 54 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

Câu 3-Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

2.2. Bài tập SGK

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Sinh học 9 Bài 54 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Bài tập 1 trang 165 SGK Sinh học 9

Bài tập 2 trang 165 SGK Sinh học 9

Bài tập 3 trang 165 SGK Sinh học 9

Bài tập 4 trang 165 SGK Sinh học 9

3. Hỏi đáp Bài 54 Sinh học 9

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Sinh học HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

-- Mod Sinh Học 9 HỌC247