Vật lý 10 Bài 28: Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí

Lý thuyếtTrắc nghiệmBT SGK FAQ

Ở lớp dưới chúng ta đã được học, vật chất được cấu tạo từ các phân tử và nguyên tử vô cùng bé. Nhưng tại sao các vật vẫn giữ được các hình dạng và kích thước dù các phân tử cấu tạo nên vật luôn chuyển động?

Để trả lời cho câu hỏi trên, mời các em cùng theo dõi Bài 28: Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí  để tìm ra câu trả lời nhé. Chúc các em học tốt !

Hãy đăng ký kênh Youtube HOC247 TV để theo dõi Video mới

Tóm tắt lý thuyết

I. Cấu tạo chất.

1. Những điều đã học về cấu tạo chất.

  • Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt là phân tử.

  • Các phân tử chuyển động không ngừng.

  • Các phân tử chuyển động càng nhanh thì nhiệt độ của vật càng cao.

2. Lực tương tác phân tử.

  • Các vật giữ được hình dạng  và thể tích là do giữa các phân tử cấu tạo nên vật có lực húc và lực đẩy. Độ lớn lực này phụ thuộc vào khoảng cách giữa các phân tử.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử lớn thì lực hút mạnh hơn lực đẩy.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử nhỏ thì lực hút nhỏ hơn lực đẩy.

    • Khi khoảng cách giữa các phân tử rất lớn lực tương tác giữa chúng không đáng kể.

  • Tóm lại, các nguyên tử, phân tử đồng thời hút và đẩy nhau. Ở khoảng cách nhỏ thì lực đẩy mạnh hơn, còn ở khoảng cách lớn thì lực hút mạnh hơn. Khi khoảng cách giữa các nguyên tử phân tử rất lớn so với kích thước của chúng thì chúng coi như không tương tác với nhau.

3. Các thể rắn, lỏng, khí.

  • Vật chất được tồn tại dưới các thể khí, thể lỏng và thể rắn.

  • Ở thể khí, lực tương tác giữa các phân tử rất yếu nên các phân tử chuyển động hoàn toàn hỗn loạn. Chất khí không có hình dạng và thể tích riêng.

  • Ở thể rắn, lực tương tác giữa các phân tử rất mạnh nên giữ được các phân tử ở các vị trí cân bằng xác định, làm cho chúng chỉ có thể dao động xung quanh các vị trí này.  Các vật rắn có thể tích và hình dạng riêng xác định.

  • Ở thể lỏng, lực tương tác giữa các phân tử lớn hơn ở thể khí nhưng nhỏ hơn ở thể rắn, nên các phân tử dao đông xung quang vị trí cân bằng có thể di chuyển được. Chất lỏng có thể tích riêng xác định nhưng không có hình dạng riêng mà có hình dạng của phần bình chứa nó

Sự sắp xếp chuyển động phân tử

II. Thuyết động học phân tử chất khí.

1. Nội dung cơ bản của thuyết động học phân tử chất khí.

  • Chất khí được cấu tạo từ các phân tử có kích thước rất nhỏ so với khoảng cách giữa chúng.

  • Các phân tử khí chuyển động hỗn loạn không ngừng ; chuyển động này càng nhanh thì nhiệt độ của chất khí càng cao.

  • Khi chuyển động hỗn loạn các phân tử khí va chạm vào nhau và va chạm vào thành bình gây áp suất lên thành bình.

Các phân tử khí va chạm vào nhau và va chạm thành bình

2. Khí lí tưởng.

  • Chất khí trong đó các phân tử được coi là các chất điểm và chỉ tương tác khi va chạm gọi là khí lí tưởng

Bài tập minh họa

Bài 1:

Hoàn thành bảng sau:

Các trạng thái cấu tạo chất

  Thể khí Thể lỏng Thể rắn
Khoảng cách giữa nguyên tử, phân tử      
Lực tương tác nguyên tử, phân tử      
Thể tích của vật      
Hình dạng của vật      

 

Hướng dẫn giải:

  Thể khí Thể lỏng Thể rắn
Khoảng cách giữa nguyên tử, phân tử Rất lớn Rất nhỏ Rất nhỏ
Lực tương tác nguyên tử, phân tử Tự do về mọi phía Dao động xung quanh các vị trí cân bằng di chuyển được Dao động xung quanh các vị trí cân bằng cố định
Thể tích của vật Có thể tích của bình chứa Có thể tích riêng xác định Có thể tích riêng xác định
Hình dạng của vật Có hình dạng của bình chứa Có hình dạng của phần bình chứa chất lỏng Có hình dạng riêng xác định

 

Bài 2:

Nêu ví dụ chứng tỏ giữa các phân tử có lực hút, lực đẩy.

Hướng dẫn giải

  • Giữa các phân tử có tồn tại lực hút.

    • Ví dụ: Để 2 giọt nước tiếp xúc nhau, chúng bị lực hút vào nhau nhập thành một giọt.

  • Giữa các phân tử tồn tại lực đẩy.

    • Ví dụ: Xét một khối khí đựng trong xilanh có pittông đóng kín. Ta nén khí bằng cách đẩy pittông không thể đi xuống được nữa và lúc đó nếu ta bỏ tay ra thì pittông bị chất khí đẩy di chuyển ngược trở lên. Điều đó chứng tỏ khi các phân tử khí tiến sát gần nhau thì giữa chúng có xuất hiện lực đẩy.

Bài 3:

Tính chất nào sau đây không phải là của phân tử của vật chất ở thế khí ?

A. Chuyển động hỗn loạn.

B. Chuyển động không ngừng.

C. Chuyển động hỗn loạn và không ngừng.

D. Chuyển động hỗn loạn xung quanh các vị trí cân bằng cố định.

Hướng dẫn giải

  • Ở thể khí, lực tương tác giữa các phân tử rất yếu nên các phân tử chuyển động hoàn toàn hỗn loạn. 

⇒ Đáp án D sai.

Lời kết

Qua bài giảng Cấu tạo chất và thuyết động học phân tử chất khí này, các em cần hoàn thành 1 số mục tiêu mà bài đưa ra như :

  • Hiểu được các nội dung về cấu tạo chất đã học ở lớp 8.

  • Nêu được nội dung cơ bản về thuyết động học phân tử chất khí.

  • Nêu được định nghĩa của khí lí tưởng.

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua Giải bài tập Vật lý 10 Bài 28 và làm bài kiểm tra Trắc nghiệm Vật lý 10 Bài 28 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. Các em được làm bài thi MIỄN PHÍ để  kiểm tra kiến thức cho bản thân nhé.Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Vật lý HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt, chuẩn bị sẵn sàng kiến thức để đạt thành tích cao nhất trong học tập nhé!      

-- Mod Vật Lý 10 HỌC247

Được đề xuất cho bạn