Sinh học 11 Bài 15: Tiêu hóa ở động vật


Trong bài học này các em được tìm hiểu về quá trình phát triển của hệ tiêu hóa qua từng nhóm động vật, nhận thấy được sự tiến hóa của hệ tiêu hóa qua các giai đoạn từ chưa có ống tiêu hóa đến có ống tiêu hóa, từ tiêu hóa đơn giản đến tiêu hóa phức tạp.

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Tiêu hóa là gì?

1.1.1. Khái niệm tiêu hóa

Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể có thể hấp thụ được.

1.1.2. Các hình thức tiêu hóa

  • Tiêu hóa nội bào: trong tế bào tại các không bào tiêu hóa
  • Tiêu hóa ngoại bào: diễn ra bên ngoài tế bào trong túi tiêu hóa hoặc ống tiêu hóa

1.2. Tiêu hóa ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa:

  • Động vật chưa có cơ quan tiêu hoá là động vật đơn bào. Tiêu hoá thức ăn ở động vật đơn bào diễn ra bên trong tế bào gọi là tiêu hoá nội bào. Các enzim từ lizoxôm vào không bào tiêu hoá để thủy phân thức ăn thành các chất dinh dưỡng đơn giản để tế bào sử dụng.

  • Ví dụ: trùng giày, amip…

Tiêu hóa ở trùng đế giày

Tiêu hóa ở trùng đế giày

1.3. Tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa

  • Túi tiêu hóa có hình túi và được hình thành từ nhiều tế bào. Túi tiêu hóa có một lỗ thông duy nhất ra bên ngoài. Lỗ thông vừa làm chức năng miệng vừa làm chức năng hậu môn.
  • Trên thành túi có nhiều tế bào tuyến. Các tê bào này tiết enzim tiêu hóa vào lòng túi tiêu hóa.
  • Ở túi tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào

Tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa

1.4. Tiêu hóa ở động vật có ống tiêu hóa

  • Ống tiêu hóa gồm nhiều bộ phận với các chức năng khác nhau

  • Thức ăn đi theo một chiều trong ống tiêu hóa. Khi đi qua ống tiêu hóa, thức ăn bị biến đổi cơ học và hóa học để trở thành những chất dinh dưỡng đơn giản và được hấp thụ vào máu.

  • Các chất không được tiêu hóa trong ống tiêu hóa sẽ tạo thành phân và thải ra ngoài

  • Tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa gặp ở động vật có xương sống và một số động vật không xương sống

1.4.1. Ống tiêu hóa đơn giản

  • Ống thẳng
  • Chưa có tuyến tiêu hóa
  • Có hay không có hậu môn

Tiêu hóa ở giun đất

Ống tiêu hóa ở giun đốt

1.4.2. Ống tiêu hóa bắt đầu chuyên hóa

  • Có tuyến tiêu hóa (Tuyến gan ở tôm)
  • Có phần phụ miệng
  • Ruột tịt tiết dịch tiêu hoá

Tiêu hóa ở côn trùng

1.4.3. Ống tiêu hóa chuyên hóa

Ống và các tuyến tiêu hoá phức tạp, có phân hoá rõ về cấu tạo, chuyên hoá về chức năng.

Tiêu hóa ở chim

Tiêu hóa ở người

Bài tập minh họa

Ví dụ:

Ưu điểm của tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa so với trong túi tiêu hóa?

Gợi ý trả lời:

  • Trong ống tiêu hóa, thức ăn không bị trộn lẫn với chất thải (phân); còn trong túi tiêu hóa thức ăn bị trộn lẫn với phân.
  • Trong ống tiêu hóa, dịch tiêu hóa không bị hòa loãng; còn trong túi tiêu hóa, dịch tiêu hóa bị hòa loãng với rất nhiều nước.
  • Trong ống tiêu hóa, thức ăn chỉ đi theo một chiều nên ống tiêu hóa hình thành các bộ phận chuyên hóa; còn túi tiêu hóa không có sự chuyên hóa.
     

3. Luyện tập Bài 15 Sinh học 11

Sau khi học xong bài này các em cần:

  • Nêu được sự tiến hóa về hệ tiêu hóa ở động vật, từ tiêu hóa nội bào đến túi tiêu hóa và ống tiêu hóa.
  • Phân biệt được tiêu hóa nội bào với tiêu hóa ngoại bào.
  • Nêu được quá trình tiêu hóa thức ăn ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa, tiêu hóa thức ăn trong túi tiêu hóa và trong ống tiêu hóa.

3.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Sinh học 11 Bài 15 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

Câu 2- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2. Bài tập SGK và Nâng cao 

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Sinh học 11 Bài 15 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Bài tập 1 trang 66 SGK Sinh học 11

Bài tập 2 trang 66 SGK Sinh học 11

Bài tập 3 trang 66 SGK Sinh học 11

Bài tập 4 trang 66 SGK Sinh học 11

4. Hỏi đáp Bài 15 Chương 1 Sinh học 11

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Sinh học HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

-- Mod Sinh Học 11 HỌC247

Tư liệu tham khảo

Được đề xuất cho bạn