Công nghệ 12 Bài 19: Máy thu thanh


Mục tiêu của Bài 19: Máy thu thanh nhằm giúp các em hiếu được các thuật ngữ của bài học như khái niệm và nguyên lý hoạt động của máy thu thanh, các khái niệm khối khuếch đại cao tần, khối khuếch đại âm tần ..... Từ đó có thể vận dụng được kiến thức của bài học vào thực tế, đọc được các số liệu kĩ thuật, các thuật ngữ kĩ thuật.

Mời các em cùng theo nội dung bài học.

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Khái niệm về máy thu thanh

1.1.1. Khái niệm:

  • Một tín hiệu âm thanh muốn truyền đi xa phải được biến thành tín hiệu điện. Tín hiệu này có tần số thấp,nên không có khả năng bức xạ thành sóng điện từ.

  • Chỉ có sóng điện ở tần số cao (> 10 kHz) mới có khả năng bức xạ sóng điện từ

  • Để truyền được tín hiệu âm tần đi xa phải gửi nó vào một sóng cao tần (sóng mang).

  • Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang biến đổi theo tín hiệu cần truyền đi

  • Trong điều chế tần số, biên độ sóng mang không thay đổi, chỉ có tần số sóng mang thay đổi theo tín hiệu cần truyền đi.

⇒  Máy thu thanh là một thiết bị điện tử thu sóng điện từ do các đài phát thanh phát ra trong không gian, sau đó chọn lọc, khuếch đại thông tin và phát ra âm thanh. 

  • Máy thu sóng phải tương thích với máy phát sóng. 

Một số loại máy thu thanh

1.1.2. Phân loại:

  • Máy điều biên (AM)

  • Máy điều tần (FM)

1.2. Sơ đồ khối và nguyên lí làm việc của máy thu thanh

1.2.1. Sơ đồ khối máy thu thanh

 Sơ đồ khối máy thu thanh

1.2.2. Nguyên lí làm việc của máy thu thanh

  • Khối chọn sóng: Có nhiệm vụ điều chỉnh cộng hưởng, để lựa chọn sóng cần thu.

  • Khối khuếch đại cao tần: khuếch đại tín hiệu cao tần để tăng độ nhạy.

  • Khối dao động ngoại sai: Tạo ra sóng cao tần (fd) trong máy với quy luật là luôn cao hơn sóng định thu (ft) một trị số không đổi 465 kHz (hoặc 455 kHz)

  • Khối trộn sóng: Trộn sóng thu của đài phát thanh (ft) với sóng cao tần trong máy fd cho ra tần số trung tần fd – ft = 465 kHz

  • Khối khuếch đại trung tần: Khuếch đại tín hiệu trung tần

  • Khối tách sóng: có nhiệm vụ tách, lọc tín hiệu ậm tần ra khỏi sóng mang trung tần 465 kHz, để đưa tới khối khuếch đại âm tần. 

  • Khối khuếch đại âm tần: Khuếch đại tín hiệu âm tần lấy từ đầu ra của tầng tách sóng phát ra loa

  • Khối nguồn: Cung cấp điện cho máy thu.

1.3. Nguyên lí làm việc của khối tách sóng trong máy thu thanh AM

1.3.1. Sơ đồ khối tách sóng trong máy thu thanh AM

1.3.2. Dạng sóng vào, ra của  khối tách sóng trong máy thu thanh AM:

1.3.3. Nguyên lí làm việc

  • Điốt Đ cho dòng điện đi qua theo một chiều nên sóng vào là sóng xoay chiều, còn sóng ra là sóng một chiều.

  • Tụ lọc sẽ lọc thành phần có tần số cao và giữ lại đường bao có tần số thấp là âm tần.

1.3.4. Ưu và nhược điểm của phát thanh trên sóng AM 

  • Ưu điểm của sóng AM là có thể truyền đi xa tới hàng nghìn km

  • Nhược điểm của sóng AM là dễ bị can nhiễu, dải tần âm thanh bị cắt xén do đặc điểm của mạch tách sóng điều biên, do đó chất lượng âm thanh bị hạn chế.

1.3.5. Ưu và nhược điểm của sóng FM 

  • Ưu điểm: tần số, dải tần âm thanh sau khi tách sóng điều tần có chất lượng rất tốt, cho âm thanh trung thực và có thể truyền âm thanh Stereo, sóng FM ít bị can nhiễu hơn so với sóng AM.

  • Nhược điểm: cự ly truyền sóng ngắn, chỉ truyền được cự ly từ vài chục đến vài trăm km, do đó sóng FM thường được sử dụng làm sóng phát thanh trên các địa phương

Bài tập minh họa

Bài 1

Khi thu sóng của các đài phát khác nhau ta tác động vào khối nào của máy thu?

Hướng dẫn giải

  • Cần tác động vào khối chọn sóng.

Bài 2

Nếu không có tụ, mạch tách sóng có lấy được sóng âm tần không? Tại sao?

Hướng dẫn giải

  • Nếu không có tụ, mạch tách sóng không lấy được sóng âm tần.

  • Bởi vì nhờ vào đặc tính nạp và phóng của tụ tín hiệu cao tần sau khi qua tu sẽ bị lọc bỏ các thành phần có tần số cao và giữ lại đường bao có tần số thấp là tín hiệu âm tần.

Bài 3

Căn cứ vào đâu để phân biệt máy thu thanh AM và máy thu thanh FM:

A. Xử lý tín hiệu.      

B. Mã hóa tín hiệu.                

C. Truyền tín hiệu.                  

D. Điều chế tín hiệu.

Hướng dẫn giải

  • Chọn đáp án D

    • Điều chế tín hiệu.

Bài 4

Tín hiệu ra của khối tách sóng ở máy thu thanh là:

A. Tín hiệu cao tần.                                                    

B. Tín hiệu một chiều.               

C. Tín hiệu âm tần.                                                     

D. Tín hiệu trung tần.

Hướng dẫn giải

  • Chọn đáp án C

    • Tín hiệu âm tần.          

3. Luyện tập Bài 19 Công Nghệ 12 

Như tên tiêu đề của bài Máy thu thanh, sau khi học xong bài này các em cần nắm vững các nội dung trọng tâm sau:

  • Hiểu rõ được sơ đồ khối của máy thu thanh.

  • Biết được nguyên lý của khối khuếch đại cao tần.

  • Vẽ được sơ đồ khối của máy thu thanh.

3.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Công nghệ 12 Bài 19 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

    • A. Khối trộn sóng
    • B. Khối khuếch đại trung tần
    • C. Khối khuếch đại âm tần
    • D. Khối nguồn
    • A. Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang thay đổi, chỉ có tần số sóng mang không thay đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • B. Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang biến đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • C. Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang không thay đổi, chỉ có tần số sóng mang thay đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • D. Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang không biến đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • A. biên độ sóng mang không thay đổi, chỉ có tần số sóng mang thay đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • B. biên độ sóng mang thay đổi, chỉ có tần số sóng mang không thay đổi theo tín hiệu cần truyền đi.
    • C. cả 2 đáp án đều sai
    • D. cả 2 đáp án đều đúng

Câu 2- Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online 

3.2. Bài tập SGK và Nâng cao 

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Công nghệ 12 Bài 19 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Bài tập 1 trang 78 SGK Công nghệ 12

Bài tập 2 trang 78 SGK Công nghệ 12

4. Hỏi đáp Bài 19 Chương 4 Công Nghệ 12

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Công Nghệ HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

Được đề xuất cho bạn