ON
YOMEDIA

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Tải về
VIDEO_3D

Học 247 mời các em tham khảo tài liệu phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của nhà thơ Nguyễn Khuyến dưới đây để ôn tập và củng cố kiến thức đã học về bài thơ Câu cá mùa thu trong chương trình Ngữ văn 11. Mong rằng với tài liệu này các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về tâm trạng nhân vật trữ tình cũng như nắm vững hơn những điểm đặc sắc về nghệ thuật bài thơ. Chúc các em có thêm tài liệu hay và bổ ích.

 
 
YOMEDIA

A. Sơ đồ tóm tắt gợi ý

Sơ đồ tư duy phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

B. Dàn ý chi tiết

a. Mở bài

  • Giới thiệu về nhà thơ Nguyễn Khuyến và bài thơ Câu cá mùa thu
  • Dẫn dắt vào vấn đề cần phân tích

b. Thân bài

  • Những nét khái quát chung
    • Xuất xứ: Nằm trong chùm thơ mùa thu gồm ba bài của nhà thơ Nguyễn Khuyến
    • Hoàn cảnh sáng tác: Viết trong thời gian khi Nguyễn khuyến về ở ẩn tại quê nhà.
    • Thể loại: Thất ngôn bát cú đường luật
    • Chủ đề: Bài thơ bày tỏ tình yêu thiên nhiên, đất nước và tâm trạng của tác giả trước thời thế,
  • Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu
    • Cảnh thu:
      • Điểm nhìn từ trên thuyền câu -> nhìn ra mặt ao nhìn lên bầu trời -> nhìn tới ngõ vắng -> trở về với ao thu.
      • Cảnh thu được đón nhận từ gần -> cao xa -> gần. Cảnh sắc thu theo nhiều hướng thật sinh động với hình ảnh vừa đối lập vừa cân đối, hài hòa.
      • Mang nét riêng của cảnh sắc mùa thu của làng quê Bắc bộ: Không khí dịu nhẹ, thanh sơ của cảnh vật:
        • Màu sắc: Trong veo, sóng biếc, xanh ngắt
        • Đường nét, chuyển động: Hơi gợn tí, khẽ đưa vèo, mây lơ lửng.
        • Hình ảnh thơ bình dị, thân thuộc.
      • Không gian tĩnh lặng, phảng phất buồn: Vắng teo, Trong veo, Khẽ đưa vèo,  Hơi gợn tí, Mây lơ lửng ,…
      • Đặc biệt câu thơ cuối tạo được một tiếng động duy nhất: Cá đâu đớp động dưới chân bèo: Thủ pháp lấy động nói tĩnh. -> không phá vỡ cái tĩnh lặng, mà ngược lại nó càng làm tăng  sự yên ắng, tĩnh mịch của cảnh vật
      • Cảnh sắc thu đẹp nhưng tĩnh lặng vắng bóng người, vắng cả âm thanh dù đó là sự chuyển động nhưng đó là sự chuyển động rất khẽ khàng và cả tiếng cá đớp mồi cũng không làm không gian sao động.
    • Tình thu:
      • Nói chuyện câu cá nhưng thực ra là để đón nhận cảnh thu, trời thu vào cõi lòng.
        • Một tâm thế nhàn: Tựa gối ôm cần
        • Một sự chờ đợi: Lâu chẳng được.
        • Một cái chợt tỉnh mơ hồ: Cá đâu đớp động..
      • Không gian thu tĩnh lặng như sự tĩnh lặng trong tâm hồn nhà thơ, khiến ta cảm nhận về một nỗi cô đơn, man mác buồn, uẩn khúc trong cõi lòng thi nhân.
      •  Nguyễn khuyến có một tâm hồn hồn gắn bó với thiên nhiên đất nước, một tấm lòng yêu nước thầm kín mà sâu sắc.
  • Những nét đặc sắc về nghệ thuật:
    • Cách gieo vần đặc biệt: Vần “eo” (tử vận) khó làm, được tác giả sử dụng một cách thần tình, độc đáo, góp phần diễn tả một không gian vắng lặng, thu nhỏ dần, khép kín, phù hợp với tâm trạng đầy uẩn khúc của nhà thơ.
    • Lấy động tả tĩnh - nghệ thuật thơ cổ phương Đông.
    • Vận dụng tài tình nghệ thuật đối.

c. Kết bài

  • Nêu nhận xét, đánh giá về bài thơ
  • Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của bản thân

Bài văn mẫu

​Đề bài: Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của nhà thơ Nguyễn Khuyến

Gợi ý làm bài

Bài văn mẫu 1:

Mùa thu vốn là một đề tài quen thuộc trong thơ ca Việt Nam. Thu thường mang đến cho thi sĩ một nỗi buồn man mác, gợi nhớ hay nuối tiếc về một cái gì đó xa xôi, đầy bí ẩn. Dường như không ai vô tình mà không nói đến cảnh thu, tình thu khi đã là thi sĩ! Đến với Nguyễn Khuyến, chúng ta sẽ thấy được điều đó. Cảnh mùa thu trong thơ ông không phải là mùa thu ở bất cứ miền nào, thời nào, mà là mùa thu ở quê ông, vùng đồng chiêm Bắc Bộ lúc bấy giờ. Chỉ với bầu trời “xanh ngắt” (Thu vịnh), với cái nước “trong veo” của ao cá (Thu điếu), và cái “lưng giậu phất phơ màu khói nhạt, làn ao lóng lánh bóng trăng loe” (Thu ẩm). Nguyễn Khuyến đã làm say đắm lòng bao thế hệ! Khi nhận xét về bải thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu có viết: “Bài thơ thu vịnh là có thần hơn hết, nhưng ta vẫn phải nhận bài Thu điếu là điển hình hơn cả cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam”. Vậy ta thử tìm hiểu xem thế nào mà “Thu điếu là điển hình hơn cả cho mùa thu của làng cảnh Việt Nam”?

Nếu như ở Thu vịnh, mùa thu được Nguyễn Khuyến đón nhận từ cái không gian thoáng đãng, mênh mông, bát ngát, với cặp mát hướng thượng, khám phá dần các tầng cao của mùa thu để thấy được: “Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao”, thì ở Thu điếu, nhà thơ không tả mùa thu ở một khung cảnh thiên nhiên rộng rãi, không phải là trời thu, rừng thu hay hồ thu, mà lại chỉ gói gọn trong một ao thu: ao chuôm là đặc điểm của vùng đồng chiêm trũng, vùng quê của Nguyễn Khuyến:

---Để tham khảo nội dung đầy đủ của tài liệu, các em vui lòng tải về máy hoặc xem trực tuyến---

Thu điếu nghĩa là mùa thu câu cá. Sáu câu đầu mới chỉ có cảnh vật: ao thu, chiếc thuyền câu, sóng biếc, lá vàng, tầng mây, ngõ trúc.. Mãi đến phần kết mới xuất hiện người câu cá. Một tư thế nhàn: tựa gối ôm cần. Một sự đợi chờ: lâu chẳng được. Một cái chợt tỉnh khi mơ hồ nghe cá đâu đớp động dưới chân bèo. Người câu cá như đang ru hồn mình trong giấc mộng mùa thu. Người đọc nghĩ về một Lã Vọng câu cá chờ thời bên bờ sông Vị hơn mấy nghìn năm về trước. Chỉ có một tiếng cá đớp động sau tiếng lá thu đưa vèo, đó là tiếng thu của làng quê xưa. Âm thanh ấy hòa quyện với một tiếng trên không ngỗng nước nào, như đưa hồn ta về với mùa thu quê hương. Người câu cá đang sống trong một tâm trạng cô đơn và lặng lẽ buồn. Một cuộc đời thanh bạch, một tâm hồn thanh cao đáng trọng.

Xuân Diệu đã hết lời ca ngợi cái diệu xanh trong Thu điếu. Có xanh ao, xanh sóng, xanh trời, xanh tre, xanh bèo... và chỉ có một màu vàng của chiếc lá thu đưa vèo. Cảnh đẹp êm đềm, tĩnh lặng mà man mác buồn. Một tâm thế nhàn và thanh cao gắn bó với mùa thu quê hương, với tình yêu tha thiết. Mỗi nét thu là một sắc thu, tiếng thu gợi tả cái hồn thu đồng quê thân thiết, vần thơ: veo - teo - vèo - teo - bèo, phép đối tạo nên sự hài hòa cân xứng, điệu thơ nhẹ nhàng bâng khuâng... cho thấy một bút pháp nghệ thuật vô cùng điêu luyện, hồn nhiên - đúng là xuất khẩu thành chương. Thu điếu là một bài thơ thu, tả cảnh ngụ tình tuyệt bút.

Học 247 vừa giới thiệu đến các em tài liệu phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của nhà thơ Nguyễn Khuyến để giúp các em có thêm một quá trình ôn tập những nội dung trọng tâm của bài thơ được thuận tiên hơn. Hi vọng rằng, với tài liệu trên, các em sẽ có thêm một tài liệu hay trong quá trình học tập!

Ngoài ra, các em có thể tham khảo thêm phần soạn bài Câu cá mùa thu bài giảng Câu cá mùa thu để nắm vững hơn những kiến thức cơ bản như cuộc đời tác giả Nguyễn Khuyến, bức tranh màu thu Bắc Bộ tiêu biểu cho phong cảnh làng quê Việt Nam và cả những nét đặc sắc về nghệ thuật. Và để củng cố, nâng cao hơn sự hiểu biết về bài thơ này, các em có thể tham khảo thêm bài văn mẫu cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Chúc các em có thêm nhiều tài liệu hay và bổ ích.

--MOD Ngữ văn HOC247 (tổng hợp và biên soạn)

 

 

 

YOMEDIA
1=>1
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_bg] => 
            [banner_picture] => 809_1633914298.jpg
            [banner_picture2] => 
            [banner_picture3] => 
            [banner_picture4] => 
            [banner_picture5] => 
            [banner_link] => https://kids.hoc247.vn/ma-tk-vip/?utm_source=hoc247net&utm_medium=PopUp&utm_campaign=Hoc247Net
            [banner_startdate] => 2021-09-01 00:00:00
            [banner_enddate] => 2021-10-31 23:59:59
            [banner_embed] => 
            [banner_date] => 
            [banner_time] => 
        )

)