Hướng dẫn soạn Mẹ tôi

Bạn tham khảo nha !

I. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Văn bản là một thư của người bố gửi cho con, nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan đề “Mẹ tôi”.

- Hình thức của văn bản là bức thư của người bố gửi cho con nhưng nội dung mà bức thư đề cập đến lại là người mẹ. Người mẹ là nhân vật chính của câu chuyện.

- Người bố viết thư vì thái độ vô lệ của con đối với mẹ, mục đích giáo dục con cần phải lễ độ và kính yêu mẹ. Vì vậy nhan đề “Mẹ tôi” là hoàn toàn chính xác.

- Có ý kiến cho rằng có thể thay thế nhan đề khác như: “Hối hận”, “Một lỗi lầm”. Hai nhan đề này cũng phản ánh được nội dung sự việc, nhưng nó là nghiêng về thể hiện nhân vật tôi hơn là người mẹ. Thứ nữa nó làm mất đi giá trị biểu cảm.

Câu 2. Thái độ của người bố đối với En-ri-cô qua bức thư là thái độ như thế nào? Dựa vào đâu mà em biết được? Lí do gì khiến ông có thái độ ấy?

- Thái độ của người bố đối với En-ri-cô là thái độ buồn bã, tức giận, kiên quyết và rất nghiêm khắc.

- Điều đó được thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh, lời lẽ trong bức thư:

+ “Nhớ lại điều ấy, bố không nén được cơn tức giận đối với con” - > thái độ tức giận.

+ “Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư?” - > Buồn bã, thất vọng.

+ “Trong một thời gian con đừng hôn bố”, “Thà rằng bố không có con còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ” - > Thái độ nghiêm khắc.

+ “Việc như thế không bao giờ được tái phạm nữa”. “Con phải xin lỗi mẹ” - > Thái độ kiên quyết.

- Lí do để người bố có thái độ như vậy vì: “Bố để ý sáng nay lúc cô giáo đến thăm, khi nói với mẹ, tôi có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ” và điều đó:

+ “Giống như một nhát dao đâm vào tim bố”

+ Là một sự xấu hộ, nhục nhã, dấu vết của sự vong ơn bội nghĩa. Câu 3. Trong truyện có những hình ảnh những chi tiết nào nói về người mẹ En-ri-cô qua đó em hiểu mẹ của En-ri-cô là người như thế nào?

- Những chi tiết, hình ảnh nói về người mẹ của En-ri-cô: + “Mẹ đã thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở vì nghĩ rằng có thể mất con”.

+ “Người mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn”.

+ “Người mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con”.

- Qua đó giúp ta hiểu rằng mẹ của En-ri-cô là người có tình thương con vô cùng mãnh liệt, hết lòng vì con hi sinh tất cả vì con. Đó là hình ảnh về một người mẹ thiêng liêng, biểu tượng đẹp của tình mẫu tử.

Câu 4. Theo em điều gì đã khiến En-ri-cô xúc động khi đọc thư bố? Lí do En-ri-cô xúc động khi đọc thư bố là:

- Vì bố đã nhắc lại những kỉ niệm thiêng liêng giữa mẹ và En-ri-cô. - Thái độ nghiêm khắc, kiên quyết của bố.

- Những lời nói chân tình, sâu sắc và xúc động của bố.

- Vì bố rất yêu En-ri-cô. - Và còn bởi En-ri-cô là một cậu bé biết hối lỗi, thấy xấu hổ trước sự sai phạm của mình.

Câu 5. Theo em tại sao người bố không nói trực tiếp với En-ri-cô mà lại viết thư ? Lí do để bố En-ri-cô chọn hình thức viết thư :

- Giữ được sự kín đáo, tế nhị không làm người mắc lỗi cảm thấy xấu hổ trước mặt những người khác quát mắng hay bị đánh.

-Hình thức viết thư làm cho En-ri-cô nhận thức sâu sắc hơn, có thời gian để suy nghĩ và đọc đi đọc lại nhiều lần.

- Viết thư tình cảm của người bố được thể hiện dễ dàng hơn, sâu sắc hơn.

= > Tóm lại, dưới hình thức viết thư đó là cách góp ý vừa tế nhị kín đáo, lại vừa hiệu quả.

Câu 6. Sưu tầm một số bài thơ, đoạn thơ viết về người mẹ. Mẹ … Mẹ ngồi vá áo trước sân Vá bao mong ước tay sần mũi kim Bát canh đắng lá chân chim Lẫn vài con tép mẹ tìm dành con. (Nguyễn Ngọc Oánh) Kí ức của mẹ Mẹ đã chờ xanh lại thời gian Mẹ ngỡ con còn chơi trốn tìm đâu đó Những đứa con mang hình hài nỗi nhớ Kí ức mẹ là lòng biển hóa san hô. (Nguyễn Khắc Thạch)

Câu 7. Nếu được gặp En-ri-cô, em sẽ tâm sự với bạn điều gì? Em có thấy rằng En-ri-cô có người mẹ và người bố thật tuyệt vời không? Nếu đồng ý em hãy nói với bạn điều đó.

II. Luyện tập. Câu 1. Hãy chọn một đoạn trong thư của bố En-ri-cô có nội dung thể hiện vai trò vô cùng lớn lao của người mẹ đối với con và học thuộc đoạn đó. Bài viết có rất nhiều đoạn hau, nếu các em có lòng ham mê và đủ thời gian thì nên học thuộc lòng cả bức thư, nếu không đủ thì nên chọn một trong những đoạn trích sau:

- Đoạn trong phần ghi nhớ. - Đoạn “Khi đã khôn lớn … và không được chở che”. - Đoạn “Hãy nhớ kĩ … con mất mẹ”.

Câu 2. Hãy kể lại một sự việc lỡ gây khiến bố mẹ buồn phiền. Trước hết nhớ lại tất cả những lần mình vi phạm như: đi chơi không xin phép bố mẹ, đi học về muôn để mẹ chờ đợi lo lắng, đánh nhau với em, lười học bài, kì thị bị điểm thấp… Sau đó chọn một lỗi lầm nào đáng nhớ nhất rồi viết theo trình tự.

- Hoàn cảnh mắc lỗi.

- Kể lại sự việc diễn ra.

-Sự ăn năn hối lỗi của bạn thân.

- Hành động sữa chữa lỗi lầm.

Và đây cũng là điều mà em sẽ tâm sự với En-ri-cô khi gặp bạn phải không?.

Soạn bài: Mẹ tôi - Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi

Câu 1 (trang 11 ngữ văn 7 tập 1)

Nhan đề tác phẩm là Mẹ tôi gợi cho chúng ta hướng tiếp cận khác về tác phẩm

- Tác giả không trực tiếp trình bày những suy nghĩ của con về mẹ mà thể hiện dưới hình thức bức thư của bố viết co con khi con phạm lỗi

→ Điều này tạo nên tác động tâm lý, một hiệu quả thẩm mĩ lớn lao

Câu 2 (trang 11 sgk ngữ văn 7 tập 1)

- Câu chuyện kể về việc En-ri-cô đã phạm lỗi “lúc cô giáo đến thăm, khi nói với mẹ… nhỡ thốt ra một lời nói thiếu lễ độ”

- Người bố khi phát hiện ra điều đó ông đã hết sức buồn bã và tức giận, điều này thể hiện qua:

     + Sự hỗn láo của con như nhát dao đâm vào tim bố

     + Bố không thể nén cơn tức giận đối với con

     + Thà bố không có con còn hơn thấy con bội bạc với mẹ

     + Bố không thể vui lòng đáp lại cái hôn của con được

Câu 3 (trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Người mẹ En-ri-cô hiện lên qua lời kể của người bố:

     + Thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi để trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại.

     + Người mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn

     + Người mẹ có thể ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con

⇒ Người mẹ En-ri-cô nhân hậu, hết lòng vì con, thậm chí có thể hi sinh cả tính mạng vì con

Câu 4 (Trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 1)

En-ri-cô xúc động vô cùng khi đọc thư của bố, vì:

a, Bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và En-ri-cô

c, Thái độ kiên quyết và nghiêm khắc của bố

d, Vì những lời nói chân tình và sâu sắc của bố

Ngoài ra, còn vì En-ri-cô hối hận, xấu hổ trước lỗi lầm của mình

Câu 5 (Trang 12 skg ngữ văn 7 tập 1)

Người bố không trực tiếp nói với đứa con mà chọn cách viết thư:

- Người bố En-ri-cô muốn con phải đọc kĩ, suy ngẫm, tự rút ra bài học cho bản thân

- Đây cũng là cách giữ thể diện cho người bị phê bình

- Thể hiện đây là người bố tinh tế, rất tâm lí và sâu sắc

Luyện tập

Bài 1 (trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Lựa chọn một đoạn tùy thích để học tập

Bài 2 (trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Hôm đó là trời nắng dịu, gió nhẹ nhàng trên những tán lá. Nhưng nó sẽ là ngày tuyệt với nếu tôi không có bài kiểm tra toán tệ hại tới vậy. Lỗi là ở tôi đã không chịu ôn bài. Bây giờ tôi buồn và lo lắng vô cùng nếu phải đối diện với mẹ. Ngày hôm đó khi ba mẹ ra khỏi nhà, tôi liền ngồi ngay vào bàn máy tình chứ nào có ngồi vào bàn học, bởi vì tôi cứ đinh ninh mình đã được điểm tốt hôm trước, cô sẽ không kiểm tra, thế mà… cô cho làm bài kiểm tra mười lắm phút.

Đứng trước cửa thì bỗng nảy ra lời nói dối mẹ. Khi gặp mẹ, tôi lí nhí chào mẹ rồi rơm rớm nước mắt, đưa cho mẹ bài kiểm tra bị điểm kém “con đau tay nên viết không kịp”. Sau ngày hôm đó dường như mẹ tôi buồn rầu hơn, nấu cơm hay dọn dẹp nhà cửa đều không tập trung. Tôi đành phải thú nhận lỗi của mình bằng một lá thư để trong túi xách của mẹ. Cuối cùng thì mẹ cũng tha lỗi cho tôi, tôi nhận ra rằng, khi biết nhận lỗi và sửa sai, thứ bạn nhận lại còn nhiều hơn những gì đã đánh mất.

Tình mẫu tử luôn luôn là tình cảm thiêng liêng vĩnh cửu bậc nhất đối với mỗi người. Chính bởi vậy mà có rất nhiều những nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ đã khai thác đề tài về tình mẫu tử này rất thành công, tất yếu sẽ có không ít những áng thơ văn về đề tài tình cảm mẫu tử cũng không phải là khó bắt gặp. Tuy nhiên để có thể thưởng thức một tác phẩm có giá trị về đề tài và lĩnh vực này thì ta không thể không kể đến bài “mẹ tôi” của A-mi-xi. Một trong những đoạn trích ngắn tiêu biểu nhưng để lại trong lòng người đọc vô số những ấn tượng sâu sắc khó phai về một thứ tình cảm bất diệt. Dưới đây mình sẽ hướng dẫn các bạn soạn bài Mẹ tôi. Việc soạn bài là bước chuẩn bị cần thiết trước khi lên lớp.

SOẠN BÀI MẸ TÔI

I. Tìm hiểu chung

1.Tác giả

Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi (1846 – 1908 ) là nhà văn Ý, tác giả nhiều cuốn sách nổi tiếng: Cuộc đời của các chiến binh, Những tấm lòng cao cả, Cuốn truyện của người thầy….

2.Tác phẩm

Được trích trong cuốn “Những tấn lòng cao cả”

II. Hướng dẫn soạn bài mẹ tôi đọc hiểu chi tiết

Câu 1 trang 11 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Hình thức là bức thư nhưng nội dung đề cập đến là người mẹ. Người mẹ là nhân vật chính trong bức thư nói đến.

Câu 2 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Qua bức thư có thể thấy thái độ của người bố rất buồn bã, thất vọng và tức giận với En-ri-cô. Vì nguyên nhân chính gây nên thái độ ấy là do En-ri-cô thất lễ với mẹ trước mặt cô giáo khi đến thăm nhà mình)

Những câu văn thể hiện thái độ:

•  …việc như thế không bao giờ con được tái phạm nữa
•  Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy
•  Bố không thể nén được cơn tức giận đối với con
• Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội bạc với mẹ

Câu 3 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Những chi tiết, hình ảnh nói về mẹ En-ri-cô:

•  Mẹ đã thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở vì nghĩ rằng có thể mất con.
•  Người mẹ sẵn sang bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn.
•  Người mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh để cứu sông con.

=> người mẹ có tấm lòng cao cả, yêu thương con vô bờ bến, sẵn sàng bất chấp,hi sinh để dành những điều tốt đẹp nhất cho con.

Câu 4 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Những lí do có thể khiến n-ri-cô xúc động vô cùng:

•  Vì bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và En-ri-ọa
•  Vì thái độ kiên quyết và nghiêm khắc của bố
• Vì những lời nói rất chân tình và sâu sắc cảu bố
•  Vì En-ri-cô thấy xấu hổ

Câu 5 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Người bố không nói trực tiếp với En-ri-cô vì

•  Khi nhắc nhở trực tiếp khiên đối phương khó kìm cơn tức giận
•  Nhắc nhở trực tiếp sẽ hạn chế bày tỏ những cảm xúc sâu sắc, chân thực
•  Nhắc nhở trực tiếp có thể xúc phạm lòng tự trọng của đối phương. Cảm xúc tiêu cực có thể nhiều hơn cảm xúc tích cực.

III. Luyện tập

Câu 1 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1: tùy chọn đoạn mình thích

Câu 2 trang 12 SGK ngữ văn 7 tập 1:

Gợi ý: việc có thể khiến ba mẹ buồn

•  Nói dối
•  Điểm kém
•  Trốn học, đi chơi
•  Không lễ phép