Tin học 11 Cánh Diều Chủ đề FICT Bài 2: Tạo bảng trong cơ sở dữ liệu

- Một bảng CSDL có nhiều cột. Mỗi cột chứa dữ liệu thuộc một kiểu nhất định.

- Cần thiết lập kiểu dữ liệu cho mỗi cột trong bảng phù hợp với thực tế và mục đích sử dụng (Bảng 1).

 

Bảng 1. Một số kiểu dữ liệu thường dùng trong Access

 

- Trong tin học, logic nghiệp vụ (Business Logic) hàm ý các quy tắc nghiệp vụ trong thế giới thực và người thiết kế CSDL cần dựa vào đó xác định cách thu thập, lưu trữ và thao tác dữ liệu.

- CSDL thư viện đơn giản nhất gồm 3 bảng tương ứng: Sách, Bạn Đọc, Mượn-Trả sách.

- Bảng Mượn-Trả là bảng nổi, một kiểu bảng riêng, sẽ được thiết kế sau. Dưới đây trình bày chi tiết về bảng Sách và bảng Bạn Đọc.

- Bảng Sách gồm các cột và kiểu dữ liệu tương ứng, ví dụ như Bảng 2 sau đây:

 

Bảng 2. Các trường dữ liệu trong bảng Sách

 

- Có thể thêm một số cột nữa cho bảng Sách tuỳ theo yêu cầu quản lí và quy mô kho sách.

- Bảng Bạn Đọc gồm các cột và kiểu dữ liệu tương ứng, ví dụ như Bảng 3 sau đây:

 

Bảng 3. Các trường dữ liệu trong bảng Bạn Đọc

 

- Hình 2 minh hoạ bảng Bạn Đọc với một số bản ghi. Có thể thêm một số cột nữa cho bảng Bạn Đọc tuỳ theo yêu cầu quản lí và quy mô tập thể bạn đọc. 

 

Hình 2. Bảng Bạn Đọc trong khung nhìn dữ liệu

 

Nhận xét:

- Để phân biệt đối tượng bạn đọc, có thể sử dụng mã số thẻ bạn đọc. Tương tự, có thể sử dụng mã số sách để phân loại sách. Cách làm này thích hợp cho thư viện quy mô nhỏ và dễ nhận biết, dễ nhớ với con người.

- Với thư viện quy mô lớn, có yêu cầu quản lí nâng cao hơn và dịch vụ phong phú hơn cần xử lí bằng máy tính thì sẽ có những bất tiện.

- Việc trích lấy ra các thông tin “ngầm” trong mã số để phân tích số liệu thống kê theo đối tượng bạn đọc, theo phân loại sách,... sẽ phức tạp hơn.

- Giải pháp thích hợp là thêm cột Phân loại và mã hoá rõ ràng cách phân loại.

 

Xét hai trường hợp:

- CSDL trống mới tạo sẽ có sẵn ngay một bảng tên là Tablel theo mặc định.

- CSDL đang làm việc: Nháy chuột chọn Create Table sẽ tạo thêm một bảng mới tên là Table1.

Access sẽ yêu cầu đổi tên tạm Table1 thành tên mới khi ghi lưu bảng mới tạo hoặc ta có thể gõ nhập luôn tên mới cho bảng trước khi nhảy lệnh Create. Nên chọn tên gợi nhớ nội dung bảng chứa dữ liệu gì.

 

Thiết lập kiểu dữ liệu cho mỗi trường và các thuộc tính chi tiết

Mở bảng trong khung nhìn thiết kế và nhập lần lượt các tên trường trong cột Field Name. Nên giữ nguyên cột ID do Access tự động tạo ra. Cột Data Type để chọn kiểu dữ liệu của trường.

- Bước 1. Nháy chuột vào ô tên kiểu dữ liệu (cột Data Type); nhảy dấu trỏ xuống ở đầu mút phải sẽ thả xuống danh sách để chọn các kiểu dữ liệu.

- Bước 2. Chọn một kiểu dữ liệu (bằng tiếng Anh) thích hợp trong danh sách.

Vùng Field Properties bên dưới để xác định chi tiết các thuộc tính của kiểu dữ liệu đã chọn. Cột đầu tiên là danh sách các tên thuộc tính: Field Size, Format, Input Mask,... Cột kế tiếp xác định cụ thể giá trị của thuộc tính.

- Bước 3. Thiết lập các chi tiết thuộc tính của trường đã chọn:

1) Nháy chuột chọn một thuộc tính (một dòng) sẽ xuất hiện dấu trỏ xuống ở đầu mút phải.

2) Nháy dấu trở xuống để thả danh sách chọn thiết lập chi tiết cho thuộc tính đó.

Các trường Mã sách, Số thẻ được dự kiến làm khoá chính trong các bảng tương ứng. Theo mặc định, trường khoá chính sẽ được xác định một số thuộc tính như sau: Required: Yes; Indexed: Yes (No Duplicates).

Thuộc tính Indexed (được lập chỉ mục) giúp tìm kiếm nhanh hơn. Một việc hay làm là tìm kiếm bạn đọc theo tên. Do đó với cột Tên trong bảng Bạn Đọc nên xác định thuộc tính Indexed. Tuy nhiên, việc hai người trùng tên có thể xảy ra, nên ta phải chọn Indexed: Yes (Duplicates OK).

Cũng cần xác định thuộc tính Format của trường để hiển thị dữ liệu dưới dạng quen thuộc dễ xem và dễ gõ nhập dữ liệu mới.

 

Gõ nhập dữ liệu vào bảng để kiểm tra thiết kế

- Sau khi thiết kế xong bảng, ghi lưu và chuyển về khung nhìn bảng dữ liệu, ta có thể bắt đầu nhập dữ liệu vào bảng.

- Việc gõ nhập dữ liệu được thực hiện theo từng ô. Access tự động lưu kết quả nhập dữ liệu khi kết thúc một bản ghi và chuyển sang bản ghi tiếp theo, không cần nháy chuột vào biểu tượng Save.

Chú ý: Trong thực tế, người ta thường thiết kế để nhập dữ liệu cho CSDL qua biểu mẫu để kiểm soát một số ràng buộc dữ liệu.

 

- Nhật kí giao dịch hằng ngày phản ánh mối quan hệ giữa hai (hoặc nhiều) đối tượng liên quan trong hoạt động kinh doanh hay dịch vụ.

- Thư viện cần ghi lại các giao dịch mượn trả sách trong một thời gian, ví dụ một năm học. Thực tế cho thấy mỗi học sinh đã từng mượn nhiều cuốn sách và mỗi cuốn sách đã từng được nhiều học sinh mượn.

- Đây là quan hệ nhiều – nhiều. Trong Access nói riêng và CSDL quan hệ nói chung giữa hai bảng chỉ có mối quan hệ một – một hoặc một − nhiều.

- Ta tạo bảng thứ ba đặt tên là Mượn-Trả, là bảng nối giữa Bạn Đọc và Sách để chuyển quan hệ nhiều – nhiều thành hai quan hệ một − nhiều. Trong bảng nối sẽ có hai cột ứng với hai khoá chính của bảng Bạn Đọc và bảng Sách. Đó là các khoá ngoài.

- Bảng Mượn-Trả gồm các cột và kiểu dữ liệu tương ứng, ví dụ như Bảng 4 sau đây:

 

Bảng 4. Các trường dữ liệu trong bảng Mượn Trả

 

Nhiệm vụ 1. Tạo bảng Sách theo thiết kế và thử nhập dữ liệu

a) Tạo bảng mới. Mở bảng trong khung nhìn thiết kế, giữ nguyên trường ID, thêm các trường mới và xác định kiểu dữ liệu, thiết lập thuộc tỉnh của trường dữ liệu.

b) Chuyển sang khung nhìn bảng dữ liệu, nhập dữ liệu cho một vài cột, vài hàng.

c) Chuyển sang khung nhìn thiết kế, bỏ chọn khoá chính là ID; chọn Mã sách làm khoá chính; ghi lưu thay đổi thiết kế.

Chú ý: Kiểu dữ liệu Number cho cột Số trang nên được xác định chi tiết hơn: FieldSize là Integer: Nên hạn chế độ dài một số trường kiểu Short text, ví dụ hạn chế độ dài Mã sách: 15; Tác giả: 127.

 

Nhiệm vụ 2. Tạo bảng Bạn Đọc theo thiết kế và thử nhập dữ liệu

Các bước thực hành tương tự như Bài 1.

Chú ý:

1) Nên hạn chế độ dài một số trường kiểu Short text, ví dụ hạn chế độ dài Số thẻ, Mã học sinh: 15; Họ và đệm: 63; Tên: 15.

2) Chọn Số thẻ làm khoá chính của bảng thay cho trường ID mặc định.

3) Cột Tên nên chọn thuộc tính Indexed là “Yes (Duplicates OK)”.

4) Cột Ngày sinh nên chọn thuộc tính Format phù hợp, ví dụ Short Date.

5) Nhập một số bạn đọc không là học sinh, ví dụ có Sổ thẻ bắt đầu bằng “GV”.

Để chọn một cột làm khoá chính cần làm gì?

Hướng dẫn giải:

Để chọn một cột làm khóa chính trong cơ sở dữ liệu, bạn cần đảm bảo những điều kiện sau:

- Giá trị của khóa chính không được trùng lặp trong cùng một bảng dữ liệu.

- Giá trị của khóa chính không được null hoặc rỗng.

- Giá trị của khóa chính là duy nhất cho mỗi bản ghi trong bảng.

- Để chọn một cột làm khóa chính, bạn có thể thêm từ khóa PRIMARY KEY vào khai báo bảng. 

Học xong bài này, em sẽ:

- Biết được cách tạo bảng theo thiết kế.

- Biết được sơ bộ cách thiết lập một số thuộc tính kiểu dữ liệu thường dùng.

- Tạo được một số bảng CSDL.

Như vậy là các em đã xem qua bài giảng Bài 2 Chủ đề FICT SGK Tin học 11 Cánh diều Tin học ứng dụng. Để củng cố kiến thức bài học mời các em tham gia bài tập trắc nghiệm Trắc nghiệm Tin học 11 Cánh Diều Chủ đề FICT Bài 2.

Câu 4-10: Mời các em đăng nhập xem tiếp nội dung và thi thử Online để củng cố kiến thức về bài học này nhé!

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Tin học 11 Cánh Diều Chủ đề FICT Bài 2 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Khởi động trang 133 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Hoạt động trang 134 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Vận dụng 1 trang 138 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Vận dụng 2 trang 138 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Câu hỏi 1 trang 138 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Câu hỏi 2 trang 138 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Câu hỏi 3 trang 138 SGK Tin học 11 Cánh diều - CD

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Tin học của HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!