Nhưng nó phải bằng hai mày - Ngữ văn 10


Học 247 mời các em tham khảo bài giảng Nhưng nó phải bằng hai mày để nắm các kiến thức trọng tâm như: thái độ của nhân dân đối với bản chất tham nhũng của quan lại địa phương và tình cảnh của người lao động trong xã hội xưa; nghệ thuật gây cười trong truyện. Chúc các em nắm vững nội dung kiến thức bài học và gặt hái được nhiều điều thú vị.

Tóm tắt bài

1.1. Tìm hiểu chung

a. Thể loại

  • Truyện cười trào phúng

b. Bố cục

  • Bố cục: 3 phần.
    • Mở truyện (câu 1): Giới thiệu nhân vật lí trưởng và tài đặc biệt của y (xử kiện giỏi).
    • Thân truyện (Tiếp đến "Xin xét lại, lẽ phải thuộc về con mà! ”): Diễn biến vụ kiện giữa Ngô và Cải nhờ thầy lí xử.
    • Kết truyện (Còn lại): Lời giải thích của thầy lí cho cách xử kiện của mình.

1.2. Đọc - hiểu văn bản

a. Mâu thuẫn gây cười

  • Mẫu thuẫn làm bật lên tiếng cười trong tác phẩm: giữa sự đồn đại về danh tiếng xử kiện giỏi với phẩm chất bên trong tham lam của thầy lí. 

b. Thủ pháp gây cười

  • Dùng cử chỉ kết hợp với lời nói của các nhân vật để làm tiếng cười bật ra
  • Lời nói và cử chỉ của thầy Cải trước mặt thầy lí như muốn nhắc số tiền anh ta đưa trước.
  • Thầy lí xòe năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải → cử chỉ phù hợp với điều thầy lí nói với thầy Cải. Nó còn ẩn chứa một nghĩa khác: đó là cái phải đã bị cái trái - là tiền, nhiều tiền và lễ vật lo lót úp lên, che đi mất rồi.
  • Dùng cách chơi chữ để gây cười: "phải" trong câu nói mang nhiều nét nghĩa
    • Nghĩa thứ nhất: là lẽ phải chỉ cái đúng đối lập với cái sai
    • Nghĩa thứ hai: là điều bắt buộc phải có
  • Lời thầy lí lập lờ, cả hai nghĩa ấy kết hợp với hai bàn tay úp lên nhau thì rõ ràng Ngô đã gấp hai. Tiếng cười bật ra từ chính nét đa nghĩa đó.

c. Ý nghĩa

  • Phê phán việc xử kiện ở chốn công đường thời phong kiến - nơi lẽ phải được đo bằng tiền.
  • Cách nhìn khách quan về người nông dân: vừa phê phán vừa cảm thông

2. Soạn bài Nhưng nó phải bằng hai mày

Nhằm mục đích phê phán và đả kích, truyện Nhưng nói phải bằng hai mày đã lên án tố cáo thói tham lam của các vị quan xử án trên công đường thời phong kiến. Bên cạnh việc đả kích những thói xấu ấy, truyện cũng đã tạo nên tiếng cười sảng khoái cho người đọc thông qua những chi tiết, những lí lẽ gây cười. Để nắm được những nội dung cần đạt khi học tiết văn này, các em có thể tham khảo bài soạn tại đây: Bài soạn Nhưng nó phải bằng hai mày.

3. Một số bài văn mẫu văn bản Nhưng nó phải bằng hai mày

Ý nghĩa tố cáo của truyện Nhưng nó phải bằng hai mày chính là: lẽ phải đối với người xử kiện được tính bằng tiền. Đồng tiền đo lẽ phải, tiền càng nhiều thì lẽ phải càng nhiều. Vậy với văn bản này, để phân tích hay kể lại truyện các em cần có những luận điểm chính nào. Để nắm được các hướng triển khai một bài viết, các em có thể tham khảo một số bài văn mẫu sau đây:

 

-- Mod Ngữ văn 10 HỌC247