GDCD 11 Bài 10: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa


Hoc247 xin giới thiệu đến các em học sinh bài: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa giúp các em tìm hiểu về bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, việc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam như thế nào? Những hình thức cơ bản của dân chủ: dân chủ gián tiếp, dân chủ trực tiếp được thể hiện như thế nào? Mời tất cả các em học sinh cùng tìm hiểu bài học này để hiểu sâu hơn về chủ nghĩa xã hội trên thế giới nói chung và ở nước ta nói riêng. 

Tóm tắt bài

1. Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

  • Dân chủ: Là quyền lực thuộc về nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực đời sống xã hội của đất nước; dân chủ là một hình thức nhà nước gắn với giai cấp thống trị do đó dân chủ luôn mang bản chất giai cấp.
  • Bản chất của nền dân chủ xã hội CN được thể hiện:
    • Mang bản chất giai cấp công nhân
    • Có cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất.
    • Lấy hệ tư tưởng Mác - Lênin và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh làm nền tảng tinh thần của xã hội.
    • Là nền dân chủ của nhân dân lao động.
    • Gắn liền với pháp luật, kỉ luật, kỉ cương.

2. Xây dựng nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

a. Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực kinh tế

  • Là thực hiện quyền làm chủ và bình đẳng của mọi công dân trên lĩnh vực kinh tế.
  • Biểu hiện của quyền làm chủ về kinh tế:
    • Thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần.
    • Các thành phần kinh tế đều bình đẳng và tự do kinh doanh theo pháp luật.
    • Làm chủ trực tiếp quá trình sx, kinh doanh, phân phối sản phẩm và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.
    • Công dân có quyền tự do kinh doanh theo pháp luật, có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp.

b. Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực chính trị

  • Là thực hiện mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.
  • Biểu hiện của quyền làm chủ về chính trị:
    • Quyền bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị –xã hội.
    • Quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận các vấn đề chung của Nhà nước và địa phương
    • Quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước trưng cầu ý dân.
    • Quyền được thông tin, tự do ngôn luận, tự do báo chí. Quyền giám sát các hoạt động của các cơ quan Nhà nước, quyền khiếu nại, tố cáo... của công dân.

c. Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực văn hoá

  • Là thực hiện quyền làm chủ và bình đẳng của mọi công dân trong lĩnh vực văn hoá.
  • Biểu hiện của quyền làm chủ về văn hoá:
    • Quyền được tham gia vào đời sống văn hoá.
    • Quyền được hưởng các lợi ích từ sáng tạo văn hoá, nghệ thuật của chính mình.
    • Quyền sáng tác, phê bình văn học nghệ thuật; giải phóng con người khỏi những thiên kiến lạc hậu, loại bỏ sự áp bức về tinh thần và đưa văn hoá đến cho mọi người

d. Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực xã hội

  • Nội dung: 
    • Là đảm bảo những quyền xã hội của công dân.Biểu hiện của quyền làm chủ về văn hoá:
      • Quyền lao động.
      • Quyền bình đẳng nam, nữ.(Phụ nữ được quyền bàn bạc, tham gia, quyết định những vấn đề của gia đình và xã hội) 
      • Quyền được hưởng an toàn xã hội và bảo hiểm xã hội
      • Quyền được hưởng chế độ bảo vệ sức khoẻ.
      • Quyền được bảo đảm về mặt vchính trịt khi không còn khả năng lao động.
      • Quyền bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi, về cống hiến và hưởng thụ của các thành viên trong xã hội. Tham gia các phong trào ở địa phương và trường học

3. Những hình thức cơ bản của dân chủ

a. Dân chủ trực tiếp

  • Là hình thức dân chủ với những qui chế, thiết chế để nhân dân thảo luận, biểu quyết, tham gia trực tiếp quyết định công việc của cộng đồng, của Nhà nước. ( không phân biệt giới tính, địa vị, tôn giáo...) 
  • Những hình thức phổ biến của dân chủ trực tiếp là: Trưng cầu ý dân (trong phạm vi toàn quốc)
  • Bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.Thực hiện sáng kiến pháp luật (nhân dân tham gia xây dựng, sửa đổi, bổ xung pháp luật)
  • Làm chủ trực tiếp bằng các hình thức nhân dân tự quản, xây dựng và thực hiện các qui ước, hương ước phù hợp pháp luật. 
  • Kết luận: Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ mà trong đó mọi công dân trực tiếp tham gia vào các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội.

b. Dân chủ gián tiếp (dân chủ đại diện)

  • Là hình thức dân chủ thông qua những qui chế, thiết chế để nhân dân bầu ra những người đại diện thay mặt mình quyết định các công việc chung của cộng đồng, của Nhà nước. (Thông qua các cơ quan đại diện như MTTQ và các đoàn thể nhân dân). 
  •  Dân chủ gián tiếp là hình thức nhân  dân thực hiện quyền làm chủ của mình, tham gia quản lí nhà nước và xã hội thông qua hoạt động của những người đại diện, cơ quan đại diện của mình.
  • Tham gia phòng chống ma tuý là hình thức thực hiện dân chủ ở địa phương (tham gia bàn bạc biện pháp, phòng chống ma tuý ở địa phương và thực hiện khoa học, biện pháp đó)

Lời kết

Học xong bài này các em cần nắm được bản chất, hình thức của chủ nghĩa xã hội. Đặc biệt các em cần nắm được quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta như thế nào? Nội dung cơ bản của dân chủ trong xã hội. 

Ngoài ra, các em hãy tham khảo cách giải Giải bài tập GDCD 11 Bài 10 ở cuối bài học và tham gia làm phần thi Trắc nghiệm GDCD 11 Bài 10 có các câu hỏi liên quan đến bài học để cũng cố kiến thức đã học.

Các em hãy tham khảo bài học tiếp theo: Bài 11: Chính sách dân số và giải quyết việc làm

Được đề xuất cho bạn