YOMEDIA

Tin học 11 Bài 1: Khái niệm về lập trình và ngôn ngữ lập trình


Bài học bài Khái niệm về lập trình và ngôn ngữ lập trình nhằm giúp các em học sinh: Biết khái niệm lập trình, ngôn ngữ lập trình; phân loại ngôn ngữ lập trình; hiểu thế nào là chương trình dịch, thông dịch, biên dịch,... Để tìm hiểu nội dung chi tiết, mời các em cùng theo dõi nội dung bài học dưới đây.

Hãy đăng ký kênh Youtube HOC247 TV để theo dõi Video mới

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Khái niệm lập trình, ngôn ngữ lập trình

  • Lập trình là sử dụng cấu trúc dữ liệu và các câu lệnh của một ngôn ngữ lập trình cụ thể để mô phỏng dữ liệu và diễn đạt các thao tác của thuật toán
  • Ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ dùng để viết chương trình

1.2. Phân loại ngôn ngữ lập trình

Ngôn ngữ lập trình được chia thành ba loại:

  • Ngôn ngữ máy: Ngôn ngữ duy nhất máy có thể trực tiếp hiểu và thực hiện
  • Hợp ngữ: Rất gần với ngôn ngữ máy, nhưng mã lệnh được thay bằng tên viết tắt của thao tác (thường là tiếng Anh)
  • Ngôn ngữ bậc cao: Gần với ngôn ngữ tự nhiên, có tính độc lập cao, ít phụ thuộc vào loại máy và chương trình phải dịch sang ngôn ngữ máy mới thực hiện được

1.3. Chương trình dịch

a. Khái niệm

Chương trình có chức năng chuyển đổi chương trình viết trên ngôn ngữ lập trình bậc cao thành chương trình thực hiện được trên máy tính gọi là chương trình dịch

Hình 1. Chương trình dịch

Trong đó:

  • Chương trình nguồn: Là chương trình viết trên ngôn ngữ lập trình bậc cao
  • Chương trình đích: Là chương trình nguồn được chuyển đổi sang ngôn ngữ máy nhờ chương trình dịch

b. Phân loại

Chương trình dịch được chia thành hai loại: Thông dịch và biên dịch

b. 1 Thông dịch
  • Thực hiện lặp đi lặp lại dãy các bước sau:
    • Kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh tiếp theo trong chương trình nguồn
    • Chuyển đổi câu lệnh đó thành các câu lệnh tương ứng trong ngôn ngữ máy
    • Thực hiện các câu lệnh vừa chuyển đổi
  •  Loại chương trình dịch này đặc biệt thích hợp cho môi trường đối thoại giữa người dùng và hệ thống, như các ngôn ngữ khai thác hệ quản trị cơ sở dữ liệu, đối thoại với hệ điều hành…
b.2 Biên dịch
  • Thực hiện qua hai bước sau:
    • Duyệt, kiểm tra, phát hiện lỗi, xác định chương trình nguồn có dịch được không
    • Dịch chương trình nguồn thành một chương trình đích có thể thực hiện trên máy và  lưu trữ lại để sử dụng về sau
  • Loại chương trình dịch này thuận tiện cho các chương trình ổn định và cần thực hiện nhiều lần
  • Kèm với chương trình dịch, người dùng còn được cung cấp các dịch vụ lên quan như biên soạn, lưu trữ... tạo thành một môi trường làm việc trên một ngôn ngữ lập trình. Ví dụ: Turbo Pascal 7.0, Free Pascal 1.2, Visual Pascal 2.1,...

Bài tập minh họa

Câu 1

Hãy nêu sự khác biệt giữa 2 loại của chương trình dịch là biên dịch và thông dịch?

Gợi ý trả lời:

Biên dịch Thông dịch
Đọc và dịch toàn bộ mã nguồn trong một lần Đọc và dịch từng câu lệnh trong mã nguồn
Thực thi chương trình vừa biên dịch được Thực thi từng câu lệnh sau khi câu lệnh đó được dịch xong
Chương trình có thể được lưu trữ để dùng về sau Không được lưu trữ để dùng về sau

Câu 2

Trong chế độ biên dịch, một chương trình đã được dịch thông suốt, hệ thống không báo lỗi. Có thể khẳng định rằng ta đã có một chương trình đúng hay chưa? Tại sao?

Gợi ý trả lời:

Không thể khẳng định chương trình đúng vì chương trình có thể vẫn còn chứa lỗi ngữ nghĩa.

Câu 3

Trong chế độ thông dịch, giả sử hai phần ba số câu lệnh trong chương trình đã được thự hiện. Có thể khẳng định rằng chương trình không còn chứa lỗi cú pháp nữa hay không? Tại sao?

Gợi ý trả lời:

Không thể khẳng định. Cú pháp của các câu lệnh chưa thực hiện chưa được kiểm tra.

Câu 4

Sau khi chương trình đã được dịch thông suốt, không còn lỗi cú pháp, có cần tiếp tục hiệu chỉnh, tức là tìm và sửa lỗi trong chương trình nguồn nữa hay không?

Gợi ý trả lời:

Có. Cần kiểm tra ngữ nghĩa.

3. Luyện tập Bài 1 Tin học 11

Sau khi học xong bài này các em cần ghi nhớ:

  • Khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trình
  • Có ba loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao
  • Khái niệm chương trình dịch
  • Có hai loại chương trình dịch là biên dịch và thông dịch

3.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Tin học 11 Bài 1 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

    • A. Phương tiện để soạn thảo văn bản trong đó có chương trình
    • B. Ngôn ngữ Pascal hoặc C
    • C. Phương tiện diễn đạt thuật toán để máy tính thực hiện công việc
    • D. Phương tiện diễn đạt thuật toán
    • A. Lập trình là viết chương trình
    • B. Lập trình và chương trình là hai khái niệm tương đương, đều là cách mô tả thuật toán bằng ngôn ngữ lập trình
    • C. Chương trình được tạo thành từ tổ hợp các câu lệnh và các khai báo cần thiết về biến, hằng, hàm, … 
    • D. Chương trình chưa chắc là đã đúng nếu cho kết quả đúng với rất nhiều bộ dữ liệu vào
    • A. Để giải bài toán bằng máy tính phải viết chương trình mô tả thuật toán giải bài toán đó
    • B. Mọi người sử dụng máy tính đều phải biết lập chương trình
    • C. Máy tính điện tử có thể chạy các chương trình
    • D. Một bài toán có thể có nhiều thuật toán để giải

Câu 4-Câu 10: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online

3.2. Bài tập SGK

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Tin học 11 Bài 1 để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Bài tập 1 trang 13 SGK Tin học 11

Bài tập 2 trang 13 SGK Tin học 11

Bài tập 3 trang 13 SGK Tin học 11

4. Hỏi đáp Bài 1 Tin học 11

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Tin học HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

-- Mod Tin Học 11 HỌC247

 

YOMEDIA