Lịch sử 10 Bài 19: Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV

Lý thuyếtTrắc nghiệmBT SGK FAQ

Trong những thế kỷ đầu độc lập, xây dựng đất nước, nhân dân ta vẫn phải tiếp tục tiến hành các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và đã làm nên biết bao chiến thắng huy hoàng giữa vững nền độc lập dân tộc. Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài 19 Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV

Quảng cáo

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống

a. Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê

  • Năm 980 nhân lúc triều đình nhà Đinh gặp khó khăn, vua Tống cử quân sang xâm lược nước ta.
  • Trước tình hình đó Thái hậu họ Dương và triều đình nhà Đinh đã tôn Lê Hoàn làm vua để lãnh đạo kháng chiến.
  • Năm 981 quân dân Đại Cồ Việt  chiến  đấu anh dũng,thắng lớn nhanh chóng ở vùng Đông Bắc khiến vua Tống không dám nghĩ đến việc xâm lược Đại Việt, củng cố vững chắc nền độc lập.

b. Kháng chiến chống Tống thời Lý (1075 - 1077)

  • Thập kỷ 70 của thế kỷ XI nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Việt, đồng thời tích cực chuẩn bị cho cuộc xâm lược.
  • Trước âm mưu xâm lược của quân Tống, nhà Lý đã tổ chức kháng chiến.
  • Giai đoạn 1: Lý Thường Kiệt tổ chức thực hiện chiến lược "tiên phát chế nhân" đem quân đánh trước chặn thế mạnh của giặc.
    • Năm 1075 Thái Uý Lý Thường Kiệt đã kết hợp quân triều đình cùng các dân tộc miền núi đánh sang đất Tống, Châu Khâm, Châu Liêm, Ung Châu, sau đó rút về phòng thủ.
  • Giai đoạn 2: Chủ động lui về phòng thủ đợi giặc.
    • Năm 1077 ba mươi vạn quân Tống kéo sang bờ bắc của sông Như Nguyệt , cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi , ta chủ động giảng hòa và kết thúc chiến tranh.

1.2. Kháng chiến chống quân âm lược Mông - Nguyên thời Trần (thế kỷ XIII)

  • Năm 1258 - 1288 quân Mông - Nguyên 3 lần xâm lược nước ta. Giặc rất mạnh và hung bạo.
  • Các vua Trần cùng nhà quân sự Trần Quốc Tuấn đã lãnh đạo nhân dân cả nước quyết tâm đánh giặc giữ nước.
  • Những thắng lợi tiêu biểu: Đông Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, Bạch Đằng.
  • Lần 1: Đông Bộ Đầu (bên sông Hồng từ dốc Hàng Than đến dốc Hóc Mai Ba Đình - Hà Nội).
  • Lần 2: Đẩy lùi quân xâm lược năm 1285.
  • Tiêu biểu nhất là trận Bạch Đằng năm 1288 đè bẹp ý chí xâm lược của quân Mông - Nguyên bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.
  • Nhà Trần có vua hiền, tướng tài, triều đình quyết tâm đoàn kết nội bộ và đoàn kết nhân dân chống xâm lược.
  • Nhà Trần vốn được lòng dân bởi những chính sách kinh tế của mình Þ nhân dân đoàn kết xung quanh triều đình vâng mệnh kháng chiến.

1.3. Phong trào đấu tranh chống quân xâm lược Minh và khởi nghĩa Lam Sơn 

  • Năm 1407 cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước ta rơi vào ách thống trị của nhà Minh.
  • Năm 1418: Khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ do Lê Lợi - Nguyễn Trãi lãnh đạo.
  • Thắng lợi tiêu biểu:
    • Cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ Lam Sơn (Thanh Hóa) được sự hưởng ứng của nhân dân vùng giải phóng cánh mở rộng từ Thanh Hóa vào Nam.
    • Chiến thắng Tốt Động, đẩy quân Minh vào thế bị động.
    • Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang đập tan 10 vạn quân cứu viện khiến giặc cùng quẫn tháo chạy về nước.
  • Đặc điểm:
    • Từ một cuộc chiến tranh ở địa phương phát triển thành cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
    • Suốt từ đầu đến cuối cuộc khởi nghĩa tư tưởng nhân nghĩa được đề cao.
    • Có đại bản doanh, căn cứ địa.        

2. Luyện tập và củng cố

Sau khi học xong bài này các em cần nắm được nội dung sau:

  • Các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống
  • Kháng chiến chống quân âm lược Mông - Nguyên thời Trần (thế kỷ XIII)
  • Phong trào đấu tranh chống quân xâm lược Minh và khởi nghĩa Lam Sơn 

2.1. Trắc nghiệm

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. 

  • Câu 1:

    Liên hệ kiến thức đã học, hãy cho biết ý nghĩa quan trọng nhất của chiến thắng Bạch Đằng năm 938

    • A. Đánh tan quân Nam Hán, làm nên chiến thắng thủy chiến lẫy lừng
    • B. Đập tan mọi ý đồ xâm lược của các tập đoàn phong kiến phương Bắc
    • C. Mở ra một thời đại mới – thời đại độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc ta
    • D. Nhân dân ta giành lại quyền tự chủ
  • Câu 2:

    Ngay sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938, nhân dân ta phải tiến hành kháng chiến chống giặc ngoại xâm nào?

    • A. Chống quân Tống lần thứ nhất
    • B. Chống quân Tống lần thứ hai
    • C. Ba lần chống quân Mông – Nguyên
    • D. Chống quân Minh

Câu 3 - Câu 5: Xem thêm phần trắc nghiệm để làm thử Online

2.2. Bài tập SGK

Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.

Bài tập 1 trang 100 SGK Lịch sử 10

Bài tập 2 trang 100 SGK Lịch sử 10

3. Hỏi đáp Bài 19 Lịch sử 10

Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Lịch sử HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!

-- Mod Lịch Sử 10 HỌC247

Quảng cáo

Được đề xuất cho bạn