Địa lý 8 Bài 20: Khí hậu và cảnh quan trên trái đất

Lý thuyếtTrắc nghiệmBT SGK FAQ

Các nơi trên Trái đất nhận được lượng nhiệt mặt trời không giống nhau nên xuât hiện các đới khí hậu khác nhau. Yếu tố địa hình, vị trí xa hoặc gần biển, đại dương đều ảnh hưởng tới khí hậu từng vùng. Sự đa dạng của khí hậu đã tạo nên sự phong phú của cảnh quan thiên nhiên. Mời các em tìm hiểu vấn đề trên qua bài học: Bài 20: Khí hậu và cảnh quan trên trái đất

Tóm tắt lý thuyết

1. Khí hậu trên Trái Đất

  • Do vị trí kích thước lãnh thổ mỗi châu lục có các đới khí hậu khác nhau.

2. Các cảnh quan trên Trái Đất

  • Từng đới khí hậu có các cảnh quan đặc trưng.
  • Các thành phần cảnh quan tự nhiên tác động qua lại lẫn nhau.
  • Một yếu tố thay đổi thì xẽ kéo theo sự thay đổi khác và cảnh quan cũng thay đổi.

Bài tập minh họa

Câu 1:

a. Nêu đặc điểm của ba đới khí hậu: nhiệt đới, ôn đới, hàn đới.

  • Đặc điểm của ba đới khí hậu: nhiệt đới, ôn đới, hàn đới:
    • Nhiệt đới: nhiệt độ quanh năm cao (trung bình trên 20"C) và trong năm có một thời kì khô hạn (từ 3 đến 9 tháng). Càng gần chí tuyến, thời kì khô hạn càng kéo dài, biên độ nhiệt càng lớn; lượng mưa trung bình năm từ 500mm đến 1500mm, chủ yếu tập trung vào mùa mưa.
    • Ôn đới: mang tính chất trung gian giữa đới nóng và đới lạnh, nên thời tiết thay đổi thất thường; lượng nhiệt trung bình; các mùa thể hiện rất rõ trong năm; gió thường xuyên thổi trong khu vực này là gió tây ôn đới; lượng mưa trong năm dao động từ 500 mm đến 1000 mm.
    • Hàn đới: có khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Mùa đông rất dài, hiếm khi thấy mặt trời và thường có bão tuyết dữ dội kèm theo cái lạnh cắt da. Nhiệt độ trung bình luôn dưới -10"c, thậm chí xuống đến -50°C; mùa hạ thật sự chỉ kéo dài 2-3 tháng, nhiệt độ có tăng lên nhưng cũng ít vượt quá 10nc. Lượng mưa trung bình năm rất thấp (dưới 500mm) và chủ yếu dưới dạng tuyết rơi (trừ mùa hạ).

b.Nêu đặc điểm của ba đới khí hậu: nhiệt đới, ôn đới, hàn đới. Giải thích vì sao thủ đô Oen-lin-tơn (4loN, 175oĐ) của Niu Di-lân lại đón năm mới vào những ngày mùa hạ của nước ta?

  • Thủ đô Oen-lin-tơn của Niu Di-lân lại đón năm mới vào những ngày nóng ẩm vì vào tháng 12 tia sáng mặt trời tạo thành góc chiếu lớn với chí tuyến Nam, địa điểm này nhận được nhiều nhiệt nên nóng ấm.

Câu 2: Phân tích nhiệt độ, lượng mưa của bốn biểu đồ (SGK trang 71), cho biết kiểu khí hậu, đới khí hậu thể hiện ở từng biểu đồ.

Trả lời

  • Biểu đồ a:
    • Nhiệt độ cao quanh năm, chênh lệch nhiệt độ giữa các tháng cao nhất là tháng 4, tháng 11 (khoảng 30°C) và thấp nhất là các tháng 12, tháng 1 (khoảng 27°C) không nhiều.
    • Mưa không đều, có những tháng không mưa (tháng 12,tháng 1) và có tháng mưa rất nhiều, tháng 8 mưa gần 260mm, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9.
    • Đây là biểu đồ khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa mưa, mùa khô phân biệt rõ ràng.
  • Biểu đồ b:
    • Nhiệt độ trong năm ít thay đổi, khá nóng, gần 30°c.
    • Mưa quanh năm, mưa nhiều vào tháng 10, tháng 11.
    • Đây là biểu đồ khí hậu xích đạo.
  • Biểu đồ c:
    • Nhiệt độ chênh lệch khá lớn, tới gần 30°c, mùa đông nhiệt độ xuống dưới 10°C vào tháng 12, 1; mùa hạ nhiệt độ chỉ lên tới 16°C vào tháng 7.
    • Lượng mưa trải đều quanh năm, mưa nhiều từ tháng 6 đến tháng 10.
    • Đây là biểu đồ của khí hậu ôn đới lục địa. 
  • Biểu đồ d:
    • Nhiệt độ thấp là 5°c vào tháng 1, 2; nhiệt độ cao khoảng 25°c vào các tháng 6, 7, 8; chênh lệch giữa hai mùa khoảng 15°c.
    • Lượng mưa phân bố không đều trong năm, mưa nhiều vào những tháng mùa đông (tháng 10, 11, 12); mưa ít vào những tháng mùa hạ (6, 7, 8).
    • Đây là biểu đồ của kiểu khí hậu cận nhiệt địa trung hải. 

Câu 3: Dựa vào hình 20.1 (SGK trang 70), 20.3 (SGK trang 71) và kiến thức đã học, giải thích sự xuất hiện của sa mạc Xa-ha-ra.

Trả lời

  • Chí tuyến đi qua giữa Bắc Phi nên quanh năm Bắc Phi nằm dưới áp cao cận chí tuyến, thời tiết rất ổn định, không có mưa.
  • Phía bắc của Bắc Phi là lục địa Á - Âu, một lục địa lớn nên gió mùa đông bắc từ lục địa Á-Âu thổi vào Bắc Phi khô ráo, khó gây ra mưa.
  • Lãnh thổ Bắc Phi rộng lớn, lại có độ cao trên 200m nên ảnh hưởng của biển khó ăn sâu vào đất liền.
  • Có dòng biển lạnh Ca-ra-ri chảy ven bờ tây bắc châu Phi. 

Lời kết

Hi vọng đây là tài liệu giúp các em học sinh trong quá trình học tập và ôn thi. Chúc các em học tốt.

Ngoài ra, các em hãy tham khảo cách Giải bài tập Địa lý 8 Bài 20 ở cuối bài học và tham gia làm Trắc nghiệm Địa lý 8 Bài 20 có 10 câu hỏi để cũng cố kiến thức đã học.

Các em có thể tham khảo bài học tiếp theo: Bài 21: Con người và môi trường địa lí

-- Mod Địa Lý 8 HỌC247

Được đề xuất cho bạn