Bài 2: Thực hiện pháp luật - GDCD 12

1 trắc nghiệm 6 bài tập SGK

Qua bài học này sẽ giúp các em hiểu được thực hiện pháp luật là gì? Các hình thức cũng như quá trình thực hiện pháp luật  Bên cạnh đó hiểu được thế nào là vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí. Để từ đó có thái độ tôn trọng pháp luật. Sống theo đúng qui định của pháp luật và có thái độ phê phán các  hành vi trái pháp luật. Hình thành lối sống có ích cho gia đình và xã hội. Để hiểu sâu hơn về tực hiện pháp luật xin mời tất cả các em học sinh cùng tìm hiểu bài học sau: Bài 2: Thực hiện pháp luật

Tóm tắt bài

1. Khái niệm, các hình thức và các giai đoạn thực hiện pháp luật

a. Khái niệm thực hiện pháp luật

  • Thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi hợp pháp của các cá nhân tổ chức.
  • Thực hiện pháp luật là giai đoạn tiếp theo trong đời sống của một văn bản pháp luật sau khi được ban hành. Nếu như việc xây dựng và ban hành một quy phạm pháp luật hay cả một đạo luật là quá trình mô hình hóa các quy tắc xử sự có tính đại diện cho những hành vi phổ biến trong xã hội theo hướng phù hợp với ý chí của Nhà nước thì thực hiện pháp luật là quá trình có chiều hướng ngược lại, tức là các mô hình xử sự đã được quy phạm hoá bằng quyền lực Nhà nước để áp trở ạ như khuôn mẫu, như thước đo các hành vi cụ thể của những cá nhân, tổ chức khi họ tham gia vào các quan hệ xã hội được điều chỉnh bằng pháp luật. Vì vậy, có thể coi xây dựng pháp luật là quá trình đưa đời sống vào pháp luật còn thực hiện pháp luật là đưa pháp luật trởl ại với đời sống.

b.Các hình thức thực hiện pháp luật

  • Sử dụng pháp luật: Các cá nhân, tổ chức sử dụng đúng đắn các quyền của mình, làm những gì mà pháp luật cho phép làm.
  • Thi hành pháp luật: Các cá nhân, tổ chức thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ, chủ động làm những gì mà pháp luật quy định phải làm.
  • Tuân thủ pháp luật: Các cá nhân, tổ chức kiềm chế để không làm những điều mà pháp luật cấm.
  • Áp dụng pháp luật: Các cơ quan, công chức có thẩm quyền căn cứ vào pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh, chấm dứt hoặc thay đổi việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, tổ chức.

c. Các giai đoạn thực hiện pháp luật

  • Gồm 2 giai đoạn chính sau:
  • Giai đoạn 1: Giữa các cá nhân, tổ chức hình thành một quan hệ xã hội do pháp luật điều chỉnh (gọi là quan hệ pháp luật)
  • Giai đoạn 2: Cá nhân, tổ chức tham gia quan hệ pháp luật thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.

2. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

a. Vi phạm pháp luật

  • Vi phạm pháp luật có các dấu hiệu cơ bản sau:
  • Thứ nhất, đó là hành vi trái pháp luật
    • Hành vi đó có thể là hành động- làm những việc không được làm theo quy định của pháp luật hoặc không hành động- không làm nhũng việc phải làm theo quy định của pháp luật.
    • Hành vi đó xâm phạm, gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

 

  • Thứ hai, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện .
    • Năng lực trách nhiệm pháp lí được hiểu là khả năng của người đã đạt một độ tuổi nhất định theo quy định của pháp luật, có thể nhận thức, điều khiển và chịu trách nhiệm về việc thực hiện hành vi của mình.
    • Thứ ba, người vi phạm pháp luật phải có lỗi.
    • Lỗi thể hiện thái độ của người biết hành vi của mình là sai, trái pháp luật, có thể gây hậu quả không tốt nhưng vẫn cố ý làm hoặc vô tình để mặc cho sự việc xảy ra.
  • Kết luận: Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

b.Trách nhiệm pháp lí

  • Trách nhiệm pháp lí là nghĩa vụ của các chủ thể vi phạm pháp luật phải gánh chịu những biện pháp cưỡng chế do Nhà nước áp dụng.
  • Trách nhiệm pháp lí được áp dụng nhằm:
  • Buộc các chủ thể vi phạm pháp luật chấm dứt hành vi trái pháp luật
  • Giáo dục, răn đe những người khác để họ tránh, hoặc kiềm chế những việc làm trái pháp luật

c. Các loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

  • Vi phạm hình sự là những hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm quy định tại Bộ luật Hình sự.
    • Người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự thể hiện ở việc chấp hành hình phạt theo quyết định của Tòa án:
    • Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
    • Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.
    • Việc xử lí người chưa thành niên ( đủ 14 đến dưới 18 tuổi) theo nguyên tắc lấy giáo dục là chủ yếu.
  • Vi phạm hành chính là hành vi vi phạm pháp luật có mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn tội phạm, xâm phạm các quy tắc quản lí nhà nước.
    • Người vi phạm phải chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật:
    • Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị xử phạt hành chính về vi phạm hành chính do cố ý.
    • Người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt hành chính về mọi vi phạm hành chính do mình gây ra.
  • Vi phạm dân sự là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm tới các quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân .
    • Người có hành vi dân sự phải chịu trách nhiệm dân sự:
    • Người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi khi tham gia các giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, có các quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm dân sự phát sinh từ giao dịch dân sự do người đại diện xác lập và thực hiện.
  • Vi phạm kỉ luật là vi phạm pháp luật xâm phạm các quan hệ lao động, công vụ nhà nước...do pháp luật lao động, pháp luật hành chính bảo vệ.
    • Cán bộ, công chức vi phạm kỉ luật phải chịu trách nhiệm kỉ luật với các hình thức cảnh cáo, hạ bậc lương, chuyển công tác khác, buộc thôi việc.

Bài tập minh họa


 

Lời kết

Qua bài học này các em phải nắm được các kiến thức cơ bản trọng tâm sau: 

Khái niệm, các hình thức và các giai đoạn thực hiện pháp luật.

Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.

Các loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

Ngoài ra để nắm vững bài tốt hơn các em có thể tham khảo cách giải bài tập SGK và tham gia trả lời câu hỏi trắc nghiệm để bổ sung và củng ố kiến thức. Bên cạnh đó đánh giá mức độ kiến thức mình nắm và hiểu như thế nào để từ đó có phương pháp học tốt. 

Khi đã học xong bài này các em hãy tìm hiểu bài học tiếp theo: Bài 3: Công dân bình đẳng trước pháp luật