Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả - Ngữ văn 6


Qua bài học giúp các em nắm được vai trò quan sát, tưởng tượng, so sánh trong văn miêu tả.

Tóm tắt bài

1.1. Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

a. Xét ví dụ (SGK/ 27)

* Đoạn văn 1

Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê. Đôi càng bè bè, nặng nề, trong đến xấy. Râu ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ.    

(Tô Hoài)

  • Quan sát
    • Các chi tiết tiêu biểu nổi bật của Dế Choắt
      • Dáng vẻ
      • Cánh
      • Càng
      • Râu ria
      • Mặt mũi.
    • Thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh: Gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ...
  • Tưởng tượng, so sánh
    • Câu văn có liên tưởng và so sánh:
      • "Người gầy gò và dài lêu nghêunhư một gã nghiện thuốc phiện" → Ốm yếu, lờ đờ, đi đứng xiêu vẹo, trông rất bệ rạc.
      • "Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạn sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê" → Ngắn hủi hoẳn, vừa xấu vừa khó coi trông rất buồn cười.

⇒ Hình dung đối tượng một cách cụ thể, sinh động.

  • Nhận xét
    • Giúp người đọc hiểu được tình cảm của người viết.

⇒ Tái hiện hình ảnh ốm yếu tội nghiệp của Dế Choắt.

b. Nhận xét

quan sát, nhận xét, so sánh và liên tưởng trong văn miêu tả

Bài tập minh họa

Ví dụ

Đề bài: Viết bài văn tả lại quan cảnh phiên chợ hoa ngày tết Nguyên đán ở quê em mà em có dịp quan sát.

Gợi ý làm bài

1. Mở bài

  • Giới thiệu cảnh chợ hoa được tả tại thành phố em.

2. Thân bài

  • Miêu tả chi tiết cảnh chợ hoa xuân:
    • Không khí, quang cảnh chung của chợ hoa.
    • Cảnh thiên nhiên: Nắng, trời, gió...
    • Các loài hoa được trưng bày ra sao? Đặc điểm riêng của từng loài hoa như thế nào? (màu sắc, hương thơm, dáng cây...)
    • Cảnh người đi xem hoa, chiêm ngưỡng, cảnh mua bán hoa...

3. Kết bài

  • Nêu cảm nghĩ về chợ hoa xuân vừa tả

Bài văn mẫu

Mùa xuân là mùa của cây cối đâm chồi nảy lộc, muôn hoa khoe sắc thắm. Ở quê em như thường lệ, cứ mỗi khi Tết đến xuân về là lại có chợ hoa với biết bao loài hoa tập trung về đây để cùng nhau khoe sắc, làm rộn ràng thêm không khí ngày xuân.

Sau một mùa đông giá lạnh, muôn loài như bừng tỉnh khi mùa xuân đến. Mùa xuân cũng là thời điểm bắt đầu một năm mới, ai cũng tưng bừng chuẩn bị mọi thứ cho ngày Tết sắp tới. Nào dọn dẹp nhà cửa, nào mua sắm bánh kẹo, đồ ăn...nhưng dù bận rộn đến đâu, mọi người ở quê em vẫn dành dù chỉ là một chút thời gian ghé qua chợ hoa để có dịp chiêm ngưỡng sự lộng lẫy, sự rực rỡ của muôn loài các loài hoa.

Bước vào trong chợ, người ta có cảm giác như lạc vào một xứ sở thần tiên chỉ dành cho cái đẹp. Muôn loài hoa cùng tụ họp về đây và làm nên một chợ hoa tuyệt đẹp chỉ có trong những ngày Tết

Có ai mà đếm được xem có biết bao nhiêu loài hoa. Nào là hoa hồng, nhưng hoa hồng còn có hoa hồng đỏ, hồng vàng, hồng trắng; hoa cúc cũng có hoa cúc vàng và cúc trắng, cúc loại to, cúc loại nhỏ, rồi hoa lưu li tím, hoa cẩm chướng, hoa huệ, hoa layơn...và tất nhiên không thể thiếu một loài hoa đặc trưng của ngày Tết ở miền Bắc, đó chính là hoa đào, có hẳn một chỗ rộng để dành cho các hàng hoa đào, chỗ dành cho loài hoa này cũng đa dạng lắm, có một chậu cây đào to, cũng chỉ có những chậu nhỏ tùy thuộc vào ý thích của mọi người mà sẽ chọn xem mua loại nào. Cành nào, cây nào cũng lắm hoa nhiều nụ rất đẹp. Vì là miền bắc nên chợ không có hoa mai – loài hoa đặc trưng của ngày Tết mà chỉ miền Nam mới phổ biến.

Không chỉ có hoa thật mà đây cũng là thế giới của các loại hoa giả: Hoa nhựa, hoa giấy, hoa lụa...Những cành tầm xuân được làm bằng lụa trông giống y như hoa thật vậy, rồi đến những bát hoa nhựa mà người ta hay mua về để trong tủ kính, và cả những bình hoa bằng giấy lụa màu được làm từ những người thợ khéo tay cũng về đây tề tựu đông đủ.

Gọi là chợ hoa nhưng chợ còn bán cả cây cảnh nữa điển hình là cây quất. Những cây quất sai trĩu trịt với những quả quất căng mọng vỏ màu vàng cam xen lẫn những quả màu xanh len lỏi trong lá trông thật thích mắt, không chỉ có thế còn có cây bồng bồng, cây tài lộc là những cây không thể thiếu trên bàn thờ.

Chợ hoa không chỉ bán hoa và còn bán cả lọ hoa, bình hoa với muôn dáng muôn hình, bình to, bình nhỏ.

Năm nay thay vì mẹ đi chợ mua hoa thì em với bố đi. Em thì đi chọn hoa tươi còn bố thì đi xem đào và quất. Em mua và chọn những bông hoa cúc vàng to nhất, đẹp nhất để mẹ để lên bàn thờ và chọn một bó các loại hoa tươi như hoa hồng, lưu ly, cúc loại nhỏ...để cắm thành một lọ để ở bàn uống nước và tiếp khách. Mua hoa xong em đi tìm bố thì cũng thấy bố đã chọn xong một cây đào và một cây quất nhỏ vì nhà em cũng không được rộng lắm. Bố và em còn mua một bình hoa lụa rất đẹp về để tủ và hai cái lọ hoa nữa. Vì quá nhiều nên em phải đợi bố để cho bố chở hai cây đào và quất về trước rồi mới quay lại đón em. Về nhà mà em vẫn còn tiếc nuối vì không được ngắm các loài hoa thêm chút nữa và phải đợi đến tận Tết năm sau mới có.

Chợ hoa thật đẹp, nó như lưu lại trong lòng người một cái gì đó gọi là dáng vẻ của ngày xuân, tràn ngập ấm áp và yêu thương.

3. Soạn bài Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Để nắm vững nội dung kiến thức của bài học, các em có thể tham khảo

bài soạn Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

-- Mod Ngữ văn 6 HỌC247

Tư liệu tham khảo

Được đề xuất cho bạn