Cảm nhận về nhân vật bụt, tiên trong truyện cổ tích

Mỗi lần xuất hiện bất ngờ của Ông Bụt trong các truyện cổ tích đã nóilên được nhiều điều. Nhưng thực raông Bụt là ai?

Nếu không có những truyền thuyết về ông Bụt hay những truyền thuyết khác… trong văn học dân gian Việt Nam, thì làm sao, người con Việt Nam có thể thấy được niềm tin về cuộc sống, và hiểu biết được sự tín ngưỡng và các nghi lễ của ông bà tổ tiên của chúng ta trong thời kỳ dựng nước cho tới ngày hôm nay.

Nhưng thực ra ông Bụt là ai?

Khi nói đến ông Bụt là hình như người Việt Nam mình ai cũng liền nghĩ đếnhình ảnh của một ông già hiền như tiên, râu tóc bạc phơ, luôn thường dạy người ta nên làm những việc tốt, sống đời lương thiện, hiếu thảo với gia đình, rồi khi gặp khó khăn, gọi ông thì ông sẽ hiện ra giúp đỡ.

Qua những truyện cổ tích của xứ Việt được biết như: chuyện Tấm Cám, Thằng Bờm, Cây Tre Trăm Đốt… Ông Bụt là một ông già hiền từ như tiên, râu tóc bạc phơ, luôn xuất hiện bất ngờ, để an ủi, giúp đỡ những trẽ con, người hiền lành đang lâm nạn, bằng một câu hỏi: “Tại sao con khóc? hay tại sao ngươi khóc ?”.

Hình ảnh ông Bụt là một nhân vật hư cấu mang tính giáo dục nói lên những lờirăn dạy luân lý, gắn liền với đời sống vật chất và tinh thần, nhằm giúp cho người con Việt thấy được cái nhìn thực tiễn trong lối sống và cách đối nhân xử thế theo đạo lý sống của ông bà tổ tiên chúng ta.

Ông Bụt không phải là những nhân vật phi thường như những vị giáo chủ của các tông phái. Ông Bụt chỉ là một hình ảnh mang tính tư tưởng để nói lên đức tính tốt của người Việt. Ông Bụt là nét văn hóa dân tộc đặc sắc, phong phú,giản dị, bình thường trong cuộc sống hằng ngày của người con Việt.

Điều này có thể thấy được qua các thể loại ca dao, tục ngữ, truyện cổ tích dân gian trong nền văn học Việt và nét đặc biệt hơn nữa là trong gia đình người Việt, ít khi được nghe người ta nói thờ Ông Bụt, do đó không có Đạo Bụt, nhưng người ta vẫn tin rằng, ông Bụt luôn luôn là vị cứu tinh của họ, trong lúc đang gặp bất công, đau khổ đày ải, hay không còn cách giải quyết nào khác.

Ông Bụt đã được dân tộc Việt dân gian hoá qua hình ảnh của một sứ giả mang đặc tính thuần túy dân gian của người Việt, bằng nhiều hình thức đa dạng,nằm trong một người luôn luôn mang lại hạnh phúc, niềm vui, thanh bình chonhững người nghèo khổ, hiền lành! và Nhắm mắt ông Bụt cười cho trẻ em một giấc mơ tuyệt vời.

Mỗi lần xuất hiện bất ngờ của Ông Bụt trong các truyện cổ tích đã nói lênđược nhiều điều, khi nhìn lại những gì gần gũi quen thuộc, dù chỉ qua hình thức ngắn gọn, nhưng đó là sức mạnh mầu nhiệm trong cuộc sống tối tăm gian khổ của người Việt, trong tinh thần luôn biết giúp đỡ thương nhau, mặc dù đang ở bậc tuổi già của ông bà hay cha mẹ.

Có lẽ vì Ông Bụt quá thân, quá thật thà, chất phác, quá dễ tính đối với dân gian cho nên người ta coi thường hay cố ý quên đi những lời hay ý đẹp trong lối sống sao cho trọn đạo làm người, do ông bà tổ tiên chúng ta thường hay dạy, qua những hình ảnh hiện thân khác nhau của Ông Bụt, không chịu thực hành mà chỉ chờ mong vào sự cưu mang của người khác.

Người con Việt đã có một nền văn hoá phong phú phù hợp cho nhiều tầng lớp trong xã hội và nền văn hoá phong phú này đã phải trải qua nhiều quá trình lưu truyền liên tục, từ hệ này sang hệ kia, được biết qua nhiều truyền thuyết. Nhưng truyền thuyết con Rồng cháu Tiên vẫn là một dấu ấn dân gian Việt quan trọng mang trong mình của mỗi người con Việt và nhờ vào đó mà nền Văn hoá dân tộc Việt phát sinh ra những phong tục, tập quán, lòng tín ngưỡng của mình, qua những hình ảnh khác nhau trong những truyền thuyết khác nhau như : Truyền Thuyết Ông Bụt….

Nàng tiên cá trong các câu chuyện cổ tích là một nhân vật được xây dựng lên bằng trí tưởng tượng của con người khiến ai cũng yêu mến.

Họ là những nữ nhân ngư vô cùng xinh đẹp và quyến rũ. Nửa thân trên mang hình dáng con người, nửa dưới là một chiếc đuôi lớn của loài cá. Chiếc đuôi của nàng dát đầy vảy xanh vàng óng ánh tỏa hào quang trong ánh mặt trời. Các mĩ nhân ngư sở hữu những mái tóc dài thướt tha trông rất dịu dàng và cuốn hút. 

Khuôn mặt của nàng tiên cá đẹp như những thiên thần. Vẻ đẹp ấy khiến ai cũng mê mẩn. Làn da trắng hồng đã tôn lên vẻ đẹp ấy. Cặp mắt của các nàng xanh thẳm và sâu hun hút như đáy biển còn đôi môi luôn đỏ mọng quyến rũ, vẻ đẹp của các nàng đủ sức làm nghiêng ngả cả một thành trì, một vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
 
Theo truyền thuyết, nàng tiên cá là con gái vua Thủy Tề ngự trị dưới đáy biển sâu. Các nàng sống trong cung điện bằng ngọc trai và san hô lộng lẫy chỉ thỉnh thoảng vào những buổi sáng tinh sương hay chiều hoàng hôn muộn, các nàng lại rủ nhau ngoi lên mặt nước tìm các đảo nhỏ chơi đùa, hát ca. 

Mỗi khi tiếng hát của các nàng vang lên mặt trời cùng nghiêng mình lắng nghe, mây ngừng trôi, gió ngừng thổi, chim ngừng hót, ngất ngây trước sự réo rắt, ngân nga của tiếng hát. Tiếng đàn lia của vị thần nghệ thuật A-pô-lông cũng không thể sánh bằng. Chính bởi sự kì diệu của giọng ca mà biết bao chàng thủy thủ đã sẵn sàng trầm mình xuống biển để tìm đến với các nàng.
 
Tưởng tượng ra hình ảnh nàng tiên cá, con người chắp cánh cho trí tưởng tượng bay xa và qua đó muốn giải thích cho sự biến mất của các con thuyền trên biển một cách bay bổng, lãng mạn, mang đậm tư duy thần thánh cổ xưa.