Bài 9: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá - Công nghệ 10

10 trắc nghiệm 6 bài tập SGK

Đất Việt Nam được hình thành trong điều kiện nhiệt đới nóng ẩm nên chất hữu cơ và mùn trong đất rất dễ bị khoang hóa, các chất dinh dưỡng trong đất dễ hòa tan và bị nước mưa rửa trôi. Khoảng 70% diện tích đất tự nhiên phân bố ở vùng đồi núi nên đất chịu ảnh hưởng mạnh của quá trình xói mòn. Đất bị thoái hóa mạnh. Diện tích đất xấu nhiều hơn đất tốt.
Trong số các loại đất xấu cần cải tạo, phải kể đến đất xám bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá, đất mặn, đất phèn. Vậy phải làm thế nào để cải tạo và sử dụng các loại đất này cho hợp lí? Mời các em cùng theo dõi bài học Bài 9: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá dưới đây để cùng tìm hiểu nội dung chi tiết.

Tóm tắt lý thuyết

I - CẢI TẠO VÀ SỬ DỤNG ĐẤT XÁM BẠC MÀU

1. Vị trí và nguyên nhân hình thành

  • Vị trí:
    • Hình thành ở vùng giáp ranh giữa đồng bằng và miền núi
  • Nguyên nhân:
    • Địa hình dốc thoải làm hạt sét, keo, chất dinh dưỡng bị rửa trôi
    • Tập quán canh tác lạc hậu nên đất bị thoái hoá.
    • Chặt phá rừng bừa bãi

2. Tính chất của đất xám bạc màu

  • Tầng đất mặt mỏng, thành phần cơ giới nhẹ nên đất thường khô hạn
  • Đất chua đến rất chua
  • Nghèo dinh dưỡng, nghèo mùn
  • Số lượng vi sinh vật trong đất ít, hoạt động rất yếu

3. Biện pháp cải tạo và hướng sử dụng

a. Biện pháp cải tạo

Biện pháp

Tác dụng

Xây dựng bờ vùng, bờ thửa và hệ thống mương máng bảo đảm tưới tiêu, hợp lí

Bón vôi cải tạo đất

Luân canh cây trồng: chú ý cây họ đậu, cây phân xanh

Cày sâu dần

Bón tăng phân hữu cơ, phân bón hoá học hợp lí.

Khắc phục hạn hán tạo điều kiện cho vi sinh vật hoạt động

Giảm độ chua

Tăng lượng vi sinh vật cố định đạm, tăng hàm lượng chất dinh dưỡng

Tăng dần độ dày của tầng đất mặt

Tăng chất dinh dưỡng, tăng mùn,tạo điều kiện cho vi sinh vật hoạt động...

Bảng 1. Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu

b. Sử dụng đất xám bạc màu

Thích hợp với nhiều loại cay trồng cạn. Ví dụ: Mía, mì, đậu…

II - CẢI TẠO VÀ SỬ DỤNG ĐẤT XÓI MÒN MẠNH TRƠ SỎI ĐÁ

1. Nguyên nhân gây xói mòn

Nguyên nhân chính gây xói mòn đất là lượng mưa lớn và địa hình dốc:

  • Nước mưa vào đất phá vỡ kết cấu đất
  • Địa hình ảnh hưởng đến xói mòn, rửa trôi đất thông qua độ dốc và chiều dốc

2. Tính chất của đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá

  • Hình thái phẫu diện không hoàn chỉnh, có trường hợp mất hẳn tầng mùn
  • Sét và limon bị cuốn trôi đi, trông đất cát, sỏi chiếm ưu thế
  • Đất chua hoặc rất chua, nghèo mùn và chất dinh dưỡng
  • Số lượng vi sinh vật trong đất ít. Hoạt động của vi sinh vật đất yếu

3. Cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh

Biện pháp Tác dụng
Công trình

Làm ruộng bậc thang

Hạn chế tốc độ dòng chảy rửa trôi

Thềm cây ăn quả

Tăng độ che phủ , hạn chế dòng chảy

Nông học

Canh tác theo đường đồng mức

Hạn chế dòng chảy

Bón phân hữu cơ và N, P, K  

Tăng độ phì nhiêu, tạo môi trường cho vi sinh vật hoạt động

Bón vôi

Giảm độ chua cho đất

Luân canh xen canh gối vụ

Hạn chế sự bạc màu

Trồng cây bảo vệ đất

Tăng độ che phủ

Nông lâm kết hợp

Tăng độ che phủ , hạn chế tốc độ dòng chảy

Trồng cây thành băng

Hạn chế tốc độ dòng chảy

Bảng 2. Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh

Lời kết

Sau khi học xong Bài 9: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá, các em cần nắm vững các nội dung trọng tâm:

  • Vị trí, nguyên nhân hình thành và tính chất của đất xám bạc màu
  • Biện pháp và hướng sử dụng đất xám bạc màu
  • Nguyên nhân gây xói mòn đất
  • Tính chất của đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá
  • Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh

Trong phần sau là các câu hỏi Trắc nghiệm về Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá, các em hãy cùng thử sức để tự đánh giá xem mức độ hiểu bài hiểu mình tới đâu nhé. Ngoài ra, các câu hỏi trong sách giáo khoa trang 30 môn Công nghệ lớp 10 đều được gợi ý trả lời chi tiết ở phần Bài tập SGK. Nếu có thắc mắc về các nội dung đã học ở trên thì các em có thể đặt câu hỏi trong phần Hỏi đáp để được hỗ trợ.

Các em quan tâm có thể tham khảo thêm bài học trước và bài học sau:

>> Bài trước: Bài 8: Thực hành xác định độ chua của đất

>> Bài sau: Bài 10: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất mặn, đất phèn

Chúc các em học tốt!