Tuần 27 - Luyện từ và câu: Liên kết các câu trong bài bằng từ ngữ nối - Tiếng Việt 5


Qua bài giảng Luyện từ và câu: Liên kết các câu trong bài bằng từ ngữ nối, giúp các em biết để thể hiện mối quan hệ về nội dung giữa các câu trong bài, ta có thể liên kết các câu ấy bằng quan hệ từ hoặc một số từ ngữ có tác dụng kết nối. Đồng thời biết vận dụng kiến thức đã học để tìm các từ ngữ có tác dụng nối các đoạn văn trong một bài văn.

Tóm tắt lý thuyết

1.1. Nhận xét

Câu 1: Mỗi từ ngữ được in đậm dưới đây có tác dụng gì?

Miêu tả một em bé hoặc một chú mèo, một cái cây, một dòng sông mà ai cũng miêu tả giống nhau thì không ai thích đọc. Vì vậy ngay trong quan sát để miêu tả, người viết phải tìm ra cái mới, cái riêng.

Theo PHẠM HỔ

Gợi ý:

  • Quan hệ từ hoặc có tác dụng nối từ em bé với chú mèo trong câu 1.
  • Quan hệ từ vì vậy có tác dụng nối câu 1 với câu 2.

Câu 2: Tìm thêm những từ ngữ mà em biết có tác dụng giống như cụm từ vì vậy ở đoạn văn trên.

Gợi ý:

  • Những từ ngữ có tác dụng giống như quan hệ từ vì vậy ở đoạn văn trên là tuy nhiên, mặc dù, nhưng, thậm chí, cuối cùng, ngoài ra, mặt khác...

1.2. Ghi nhớ

  • Để thể hiện mối quan hệ về nội dung giữa các câu trong bài, ta có thể liên kết các câu ấy bằng quan hệ từ hoặc một số từ ngữ có tác dụng kết nối như: nhưng, tuy nhiên, thậm chí, cuối cùng, ngoài ra, mặt khác, trái lại, đồng thời,...

1.3. Hướng dẫn luyện tập

Câu 1 (trang 98 sgk Tiếng Việt 5): Đọc bài văn sau. Tìm các từ ngữ có tác dụng nối trong ba đoạn văn đầu hoặc bốn đoạn văn cuối.

Qua những mùa hoa

Trên con đường từ nhà đến trường, tôi phải đi qua bờ Hồ Gươm. Lúc có bạn thì chuyện trò tíu tít, có khi đuổi nhau suốt dọc đường. Nhưng khi đi một mình, tôi thích ôm cặp vào ngực, nhìn lên các vòm cây, vừa đi vừa lẩm nhẩm ôn bài.

Vì thế, tôi thường là đứa phát hiện ra bông hoa gạo đầu tiên nở trên cây gạo trước đền Ngọc Sơn. Rồi bông nọ gọi bông kia, bông nọ ganh bông kia, chỉ vài hôm sau, cây gạo đã như một cây đuốc lớn cháy rừng rực giữa trời.

Nhưng khi lửa ở cây gạo sắp lụi thì nó lại "bén" sang những cây vông cạnh cầu Thê Húc. Rồi thì cả một bãi vông lại bừng lên, đỏ gay, đỏ gắt suốt cả tháng tư.

Đến tháng năm thì những cây phượng đón lấy lửa ấy, chạy tiếp cuộc chạy tiếp sức của các loài hoa trong thành phố, báo hiệu những ngày nghỉ hè thoải mái của chúng tôi sắp đến.

Nắng trời vừa bắt đầu gay gắt thì sắc hoa như muốn giảm đi độ chói chang của mình. Hoa phượng màu hồng pha da cam chứ không đỏ gắt như vông như gạo. Đến cái anh bằng lăng thì đã vừa hồng vừa tím. Sang đến anh hoa muồng thì đã ngả hẳn sang sắc vàng chanh.

Nhưng nói chung, đó toàn là những màu sắc rực rỡ như muốn phô hết ra ngoài. Mãi đến năm nay, khi đã lên lớp Năm, đã "người lớn" hơn một tí, tôi mới nhận ra hoa sấu, những chùm hoa nhỏ xíu, sắc chỉ hơi hoe vàng, chìm lẫn vào từng đợt lá non, lẫn với màu nắng dịu.

Đến khi các loài hoa rực rõ như hoa gạo, vông, phượng, bằng lăng, muồng... đã kéo quân qua bầu trời Hà Nội, cây sấu trước của nhà tôi mới lấp ló những chùm quả xanh giòn. Rồi sau đó, quả chín, những quả chín vừa ngọt vừa chua, ngọt một cách e dè, khiêm tốn như tính tình hoa sấu vậy.

Theo VĂN LONG

Gợi ý:

  • Đoạn 1, 2, 3
    • (1) Trên con đường từ nhà đến trường, tôi phải đi qua bờ Hồ Gươm.
    • (2) Lúc có bạn thì chuyện trò tíu tít, có khi đuổi nhau suốt dọc đường.
    • (3) Nhưng khi đi một mình, tôi thích ôm cặp vào ngực, nhìn lên các vòm cây, vừa đi vừa lẩm bẩm ôn bài.
    • (4) Vì thế, tôi thường là đứa phát hiện ra bông hoa gạo đầu tiên nở trên cây gạo trước đền Ngọc Sơn.
    • (5) Rồi bông nọ gọi bông kia, bông nọ ganh bông kia, chỉ vài hôm sau cây gạo đã như một cây đuốc lớn cháy rừng rực giữa trời.
    • (6) Nhưng khi lửa ở cây gạo sắp lụi thì nó lại “bén” sang những cây vông cạnh cầu Thê Húc.
    • (7) Rồi thì cả một bãi vông lại bừng lên, đỏ gay, đỏ gắt suốt cả tháng tư.
      • Đoạn 1: Nhưng nối câu 3 với câu 2
      • Đoạn 2: 
        • Vì thế nối câu 4 với câu 3, nối đoạn 2 với đoạn 1.
        • Rồi nối câu 5 với câu 4.
      • Đoạn 3: 
        • Nhưng nối câu 6 với câu 5, nối đoạn 3 với đoạn 2.
        • Rồi nối câu 7 với câu 6.
      • Đoạn 4, 5, 6, 7
    • (8) Đến tháng năm thì những cây phượng đón lấy lửa ấy, chạy tiếp cuộc chạy tiếp sức của các loài hoa trong thành phố, báo hiệu những ngày nghỉ hè thoải mái của chúng tôi sắp đến.
    • (9) Nắng trời vừa bắt đầu gay gắt thì sắc hoa như muốn giảm đi độ chói chang của mình.
    • (10) Hoa phương màu hồng pha da cam chứ không đỏ gắt như vông, như gạo.
    • (11) Đến cái anh bằng lăng thì đã vừa hồng vừa tím.
    • (12) Sang đến anh hoa muông thì đã ngả hẳn sang sắc vàng chanh.
    • (13) Nhưng nói chung, đó toàn là những màu sắc rực rỡ như muốn phô hết ra ngoài.
    • (14) Mãi đến năm nay khi tôi đã lớp Năm, đã "người lớn" hơn một tí, tôi mới nhận ra hoa sấu, những chùm hoa nhỏ xíu, sắc thì hơi vàng hoe, chìm lẫn vào từng đợt lá non, lẫn với màu nắng dịu.
    • (15) Đến khi các loài hoa rực rỡ như hoa gạo, vông, phượng, bằng lăng, muồng đi kéo quân qua bầu trời Hà Nội, cây sấu trước cửa nhà tôi mới lấp ló những chùm quả sấu xanh giòn.
    • (16) Rồi sau đó, những quả sấu chín vừa ngọt vừa chua, ngọt một cách e dè, khiêm tốn như tính tình hoa sấu vậy.
      • Đoạn 4: 
        • Đến nối câu 11 với câu 9, 10.
        • Sang đến nối câu 12 với các câu 9, 10, 11.
      • Đoạn 6: 
        • Nhưng nối câu 13 với câu 12, nối đoạn 6 với đoạn 5.
        • Mãi đến nối câu 14 với câu 13.
      • Đoạn 7: 
        • Đến khi nối câu 15 với câu 14, nối đoạn 7 với đoạn 6.
        • Rồi nối câu 16 với câu 15.

Câu 2 (trang 98 sgk Tiếng Việt 5): Mẩu chuyện vui dưới đây có một chỗ dùng sai từ để nối, em hãy chữa lại cho đúng:

- Bố ơi, bố có thể viết trong bóng tối được không?

- Bố viết được.

- Nhưng bố hãy tắt đèn đi và kí vào sổ liên lạc cho con.

- ? !

Gợi ý:

  • Cách chữa ⟶Thay từ nhưng bằng vậy, vậy thì, thế thì, nếu thế thì, nếu vậy thì.
  • ⟶ Vậy (vậy thì, thế thì, nếu vậy thì, thế thì) bố hãy tắt đèn đi và kí vào sổ liên lạc cho con.
  • Thông qua bài học Luyện từ và câu: Liên kết các câu trong bài bằng từ ngữ nối, các em cần nắm được những nội dung sau:
    • Để thể hiện mối quan hệ về nội dung giữa các câu trong bài, ta có thể liên kết các câu ấy bằng quan hệ từ hoặc một số từ ngữ có tác dụng kết nối như: nhưng, tuy nhiên, thậm chí, cuối cùng, ngoài ra, mặt khác, trái lại, đồng thời,...
    • Biết vận dụng kiến thức đã học để tìm các từ ngữ có tác dụng nối trong các đoạn văn.
  • Ngoài ra, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Tập làm văn: Tả cây cối (Kiểm tra viết) để có bước chuẩn bị thật tốt cho tiết học tiếp theo.