Vì sao ô tô dễ phanh còn tàu hỏa thì không dễ phanh?

[Text Box: Vì sao ô tô dẻ phanh còn tàu hỏa thì không dẻ phanh?]

Chúng ta biết vật chuyên động càng nhanh thì lực cần dùng đê dừng nó lại càng lớn, bời vì độ lớn động lượng của một vật bằng tích của khôi lượng vật với tốc độ chuyên động của nó. Khi phanh xe thực ra là dùng một lực để giảm động lượng cùa xe làm cho xe ngừng chuyến động. Ví như có hai xe tải không chở gì, một xe mở hết máy chạy rất nhanh, còn một xe chạy tương đối chậm thì động lượng của chiếc xe chạy chậm nhỏ, tương đối dễ phanh lại; lại ví như có hai xe tải chạy với tốc độ bằng nhau, một cái chở đầy hàng, một cái không chở gì thì phanh chiếc xe chờ đầy hàng khó hơn phanh chiếc xe không chở hàng, động lượng của nó cũng lớn hơn.

So với ô tô, tàu hỏa không nhũng nặng hơn, khối lượng lớn hơn mà tốc độ chạy cũng cao hơn. Cần biết rằng, chi riêng đầu máy tàu hòa hơi nước cũng nặng tới hơn 200 tấn, nó còn phải kéo mấy chục toa xe. Nói chung một đoàn tàu hơi nước có thế kéo được nhiều nhất là hon 3.500 tấn hàng hoá, mỗi giờ còn có thê chạy được 40 - 50km. Tàu hòa nặng như vậy, chạy nhanh như vậy, trong quá trình nó đang chạy nhanh muốn nó dừng lại ngay rõ ràng là một việc khó khăn. Chỉ tăng lực ma sát của phanh đối với bánh hoặc là làm cho tốc độ của bánh chậm lại, kéo dài khoảng cách phanh mới được.

Phanh tàu hỏa so với phanh ô tô phức tạp hơn nhiều, nó không giống như ô tô chỉ cần phanh bánh xe truvền động lại là được. Nếu chi phanh bánh của đầu tàu mà không phanh bánh toa tàu ở đằng sau thì do quán tính 10 toa tàu hoặc mấy chục toa tàu ở đằng sau vẫn theo hướng cũ mà lao lên phía trước, tàu hỏa có thể trượt bánh đô tàu. Vì vậy muốn phanh một đoàn tàu hỏa phải tăng lực ma sát với toàn bộ các bánh.

Thiết bị phanh tàu hỏa gồm có một guốc hãm, hoạt động nhò không khí nén đặt trên mỗi bánh. Người lái tàu chi cần ấn nút mở van không khí nén đặt trên đầu máy là không khí nén sẽ theo ống cao su dẫn đến tất cả các guốc hãm trên bánh, phanh chặt bánh lại.

Mặc dù tàu hòa đã có thiết bị phanh như vậy nhưng do động lượng của nó quá lớn, lực ma sát tăng lên của phanh đối vói bánh lại có hạn, cho nên sau khi người lái bắt đâu mở van phanh thì tàu hòa vẫn còn tiếp tục trượt lên phía trước một khoáng cách khá dài mói có thê hoàn toàn dừng lại. Nói chung những đoàn tàu chạy hơi nước sau khi phanh cấp tốc vẫn còn trượt đi khoảng 500 mét mới có thê dừng lại.