Vì sao một số loài động vật phải ngủ đông?

Mùa đông đến, thời tiết trở nên rất lạnh giá. Vì vậy, rất nhiều loài động vật sống trong tự nhiên phải ẩn mình, tránh rét. Cách đơn giản nhất là ngủ một giấc thật dài. Giấc ngủ này thường được kéo dài từ đầu mùa đông cho tới khi tiết trời trở nên ấm áp.

Các loài vật như ếch rắn không có khả năng giữ ấm nên nhiệt lượng trong cơ thê chúng thường tiêu tan rất nhanh. Nhiệt độ cơ thể chúng thay đối cùng với sự thay đổi của thời tiết bên ngoài. Vào lúc này, chức năng bài tiết, lột xác của chúng ở vào mức thấp nhất. Chúng sử dụng lớp mỡ đã tích tụ trên cơ thể để tự nuôi sống, duy trì những nhu cầu tối thiêu nhất trong những ngày ngủ đông đó.

Động vật ngủ cả đông và hè. Loài ếch, rắn thuộc loại ngủ đông, Ngoài ra, các loài động vật như dơi, nhím, rái cá, chuột hoang... cũng đều có hiện tưọng ngủ đông. Ngủ đông là sự thích ứng của các loài động vật đối với điều kiện môi trường không tốt như: nhiệt độ thấp, thức ăn ít... Ngược lại, ngủ hè lại dành cho các loài động vật thích ứng vòi điều kiện môi trường nắng cháy, hanh khô. Ví dụ: loài hải sâm chọn những sinh vật nhỏ ở biến làm thức ăn. 

Sự chiếu rọi của ánh nắng mặt trời nên nhiệt độ trên bề mặt nước trở nên nóng hơn, làm cho các loài sinh vật nhỏ phải nổi trên mặt nước. Loài hải sâm sống ở dưới đáy biến do thiếu thức ăn nên phải ngủ hè. Loài thằn lằn, cá trắm cỏ cũng thực hiện biện pháp ngủ hè như vậy.

Hiện tượng ngủ đông, hè là giai đoạn mà hoạt động sống của các động vật ở vào mức độ thấp nhất, thông thường biểu hiện qua các hiện tượng như: ngừng kiếm thức ăn, không hoạt động, ngủ liên miên, hô hấp yếu và nhiệt độ cơ thê hạ thấp. Trước khi đi vào giấc ngủ, những động vật này đều kích thích tăng lượng mõ trong cơ thê làm thức ăn trong những ngày ngủ đó và cho đến khi tỉnh lại.

Nhừng động vật khác nhau thì thời kỳ ngủ cũng khác nhau. Các loài động vật có thân nhiệt hay thay đổi như ếch, rắn về cơ bản thường là không ăn, không cử động, không tỉnh giấc trong suốt thời gian ngủ đông. Vì thế, nếu thay đối một cách cưỡng chế nhiệt độ môi trường bên ngoài vào sẽ kéo theo những biến đổi về nhiệt độ trong cơ thể và sẽ xảy ra hàng loạt những phản úng. Vào mùa hè, nếu đế một con ếch vào môi trường lạnh giá, chúng sẽ ngủ đông, nếu đem con ếch từ trong trạng thái ngủ đông vào một môi trường có nhiệt độ ấm áp thì chúng sẽ tỉnh giấc, từ bỏ trạng thái ngủ đông. Thế nhưng những loài động vật có nhiệt độ Ổn định như loài nhím, gấu... thì chúng có thể tự điều tiết nhiệt độ cơ thê khi ngủ. Vào một thòi gian nhất định chúng sẽ tỉnh giấc, sau đó lại tiếp tục đánh một giấc ngon lành. Chúng sẽ không ngủ được khi có sự biến đổi nhiệt độ mang tính cưỡng chế từ bên ngoài.

Sức chịu đựng của các loài động vật đối với môi trường nhiệt độ cao và nhiệt độ thấp đều có giới hạn. Nhiệt độ cao rất có hại với sức khỏe của chúng. Động vật có thể chết do nhiệt độ thấp. Nguvên nhân là do cơ cấu cơ thê bị đông cứng, kết cấu tế bào bị phá võ, chức năng thay thế do đó mà ngừng trệ. Ngủ đông và ngu hè của các loài động vật chính là biêu hiện mang tính thích ứng của các loài động vật đó với điều kiện thay đổi của môi trường.