• Câu hỏi:

    Trình bày nội dung cơ bản của quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.

    Lời giải tham khảo:

    Khái niệm và cấu trúc của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất

    • Phương thức sản xuất: Là cách thức tiến hành sản xuất của cải vật chất trong một giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người. Phương thức sản xuất là mối quan hệ kép, là sự thống nhất hai mối quan hệ: lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.
    • Lực lượng sản xuất: Là mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên, là trình độ chinh phục tự nhiên của con người, là mặt tự nhiên của phương thức sản xuất.
    • Lực lượng sản xuất bao gồm: Tư liệu sản xuất và người lao động với trình độ, kỹ năng và thói quen trong lao động của họ. Trong lực lượng sản xuất, người lao động có vai trò quan trọng nhất.
    • Tư liệu sản xuất gồm có đối tượng lao động và công cụ lao động, trong đó công cụ lao động là yếu tố quan trọng nhất.
    • Quan hệ sản xuất: Là mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất, là mặt xã hội của phương thức sản xuất
    • Quan hệ sản xuất bao gồm:
      • Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất
      • Quan hệ trong tổ chức quản lý, phân công lao động
      • Quan hệ trong phân phối sản phẩm lao động.

    Ba mặt đó quan hệ hữu cơ với nhau, có vai trò và vị trí khác nhau trong nền sản xuất, trong đó quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất là mặt quyết định các quan hệ khác.

    Nội dung cơ bản của quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất

    • Khái niệm về tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất
      • Tính chất của lực lượng sản xuất là tính chất cá nhân hay tính chất xã hội trong việc sử dụng tư liệu lao động, mà chủ yếu là công cụ lao động của con người để chế tạo sản phẩm.
      • Trình độ của lực lượng sản xuất là trình độ phát triển của công cụ lao động, của khoa học công nghệ, khoa học kỹ thuật, phân công lao động và người lao động, trong đó phân công lao động và trình độ chuyên môn hoá là sự chuyển hoá rõ ràng nhất. Trong đó, người ta coi công cụ lao động là tiêu chí quan trọng nhất, là bậc thang phát triển của lực lượng sản xuất.
    • Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất. Biểu hiện ra là:
      • Tính chất và trình độ lực lượng sản xuất như thế nào thì quan hệ sản xuất phải như thế ấy để đảm bảo sự phù hợp với nó.
      • Khi lực lượng sản xuất đã thay đổi về tính chất và trình độ thì quan hệ sản xuất cũng phải thay đổi theo để đảm bảo sự phù hợp.
      • Khi lực lượng sản xuất cũ mất đi, lực lượng sản xuất mới ra đời thì quan hệ sản xuất cũ cũng phải mất đi và quan hệ sản xuất mới phải ra đời để đảm bảo sự phù hợp.
    • Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất
      • Nguyên tắc của sự tác động trở lại là nếu quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất thì nó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, ngược lại nếu quan hệ sản xuất không phù hợp thì nó kìm hãm, thậm chí phá vỡ lực lượng sản xuất.

 

 

CÂU HỎI KHÁC