Bài 2: Chuyển động thẳng đều - Vật lý 10

5 trắc nghiệm 10 bài tập SGK 10 hỏi đáp

Chuyển động thẳng đều là gì ? Có bao nhiêu loại chuyển động mà chúng ta đã được học? Và làm cách nào để kiểm tra xem chuyển động của vật chất có thực sự là chuyển động thẳng đều hay không?

Câu trả lời dành cho chúng ta sẽ nằm trong nội dung bài học ngày hôm nay. Mời các em cùng nhau tìm hiểu nội dung của Bài 2: Chuyển động thẳng đều

Tóm tắt lý thuyết

I. Chuyển động thẳng đều

1. Tốc độ trung bình.

  • Biểu diễn chuyển động của chất điểm trên hệ trục toạ độ

  • Ta có:

\({v_{tb}} = \frac{s}{t}\)

  Với :  \(s{\rm{ }} = {\rm{ }}{x_2}-{\rm{ }}{x_1};{\rm{ }}t{\rm{ }} = {\rm{ }}{t_2}-{\rm{ }}{t_1}\)

2. Chuyển động thẳng đều.

  •   Chuyển động thẳng đều là chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng và có tốc độ trung bình như nhau trên mọi quãng đường.

3. Quãng đường đi trong chuyển động thẳng đều.

\(s = {\rm{ }}{v_{tb}}.t = {\rm{ }}vt\)

  Trong chuyển động thẳng đều, quãng đường đi được s tỉ lệ thuận với thời gian chuyển động t.

II. Phương trình chuyển động và đồ thị toạ độ – thời gian.

1. Phương trình chuyển động.

  • Để xác định chuyển động của một chất điểm chúng ta cần biết vị trí của chất điểm tại những thời điểm khác nhau. Phương trình này biểu diễn vị trí của chất điểm theo thời gian và gọi là phương trình chuyển động của chất điểm.

 \(x{\rm{ }} = {\rm{ }}{x_o} + {\rm{ }}s{\rm{ }} = {\rm{ }}{x_o} + {\rm{ }}vt\)

2. Đồ thị toạ độ – thời gian của chuyển động thẳng đều.

  • Với \({x_o} = 5{\rm{ }}km\) và \(v = 10 km/h\) thì ta có:

\(x = 5 + 10t (km)\) (2.4)

với t tính bằng giờ.

a) Bảng

  • Dựa vào phương trình \((2.4)\) để lập bảng \((x,t)\)

b) Đồ thị

  • Đồ thị toạ độ – thời gian biểu diễn sự phụ thuộc của tọa độ của vật chuyển động vào thời gian

Bài tập minh họa

Bài 1:

Một ôtô đi từ Hà Nội đến Hải Phòng với tốc độ trung bình là 40km/h, sau đố đi từ Hải Phòng về Hà Nội với tốc độ trung bình 60km/h. Tính tốc độ trung bình của chuyển động ôtô trong cả hành trình đó.

Hướng dẫn giải:

  • Lúc đi:  \(40km/h = \frac{s}{{{t_1}}}\)  ( t1 : thời gian đi)

  • Lúc về:  \(60km/h = \frac{s}{{{t_2}}}\)  ( t2: thời gian về)

  • Tốc độ trung bình trong cả hành trình là:

\(\frac{{2s}}{{{t_1} + {t_2}}} = \frac{{2s}}{{\frac{s}{{{t_1}}} + \frac{s}{{{t_2}}}}} = \frac{2}{{\frac{1}{{40}} + \frac{1}{{60}}}} = 48km/h\)

Bài 2:

Hai xe cùng khởi hành một lúc từ hai điểm A và B cách nhau 120 km, chuyển động ngược chiều nhau. Vận tốc của xe đi từ A là 40 km/h, của xe đi từ B là 20 km/h. Coi chuyển động của các xe như chuyển động của chất điểm và là thẳng đều. 
a) Viết phương trình chuyển động của hai xe. Từ đó, tìm thời điểm và vị trí hai xe gặp nhau. 
b) Giải bài toán trên bằng đồ thị. 

Hướng dẫn giải:

a. Chọn gốc toạ độ tại vị trí xuất phát của xe A, chiều dương từ A đến B

  • Phương trình chuyển động của xe A

\({x_A} = {\rm{ }}40t(1)\)

  • Phương trình chuyển động của xe B

\({x_B} = 120 - 20t\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(2)\)

  • Hai xe gặp nhau :   \({x_A} = {\rm{ }}{x_B} \to t{\rm{ }} = {\rm{ }}2h;{\rm{ }}x{\rm{ }} = {\rm{ }}80{\rm{ }}km\)

  • Sau 2 giờ hai xe gặp nhau tại vị trí cách A 80 km.

b. Đồ thị:

Lời kết

Qua bài giảng Chuyển động thẳng đều này, các em cần hoàn thành 1 số mục tiêu mà bài đưa ra như :

  • Nêu được định nghĩa của chuyển động thẳng đều .Viết được công thức tính qung đường đi và dạng phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều.

  • Vận dụng được công thức tính đường đi và phương trình chuyển động để giải các bài tập  về chuyển động thẳng đều.

  • Vẽ được đồ thị tọa độ - thời gian của chuyển động thẳng đều

  • Nhận biết  được một số chuyển động thẳng đều trong thực tế .

Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Chuyển động thẳng đều cực hay có đáp án và lời giải chi tiết. Các em được làm bài thi MIỄN PHÍ để kiểm tra kiến thức cho bản thân nhé. Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Vật lý HOC247 sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!

Chúc các em học tập tốt, chuẩn bị sẵn sàng kiến thức để đạt thành tích cao nhất trong học tập nhé!      

-- Mod Vật Lý 10 HỌC247