Bài 21: Câu cảm thán - Ngữ văn 8


Qua bài học các em cần nắm Câu cảm thán là câu dùng để bộc lộ cảm xúc, tình cảm, thái độ của người nói đối với sự vật, sự việc được nói tới. Bên cạnh đó các em biết sử dụng câu cảm thán trong giao tiếp.

Tóm tắt bài

1. Đặc điển hình thức và chức năng

Đọc những đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.

a) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết… Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!… Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng xóm, láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…

(Nam Cao, Lão Hạc)

b)                          

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu nững ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thế Lữ , Nhớ rừng)

Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu cảm thán?

  • Các câu cảm thán có trong các ví dụ trên là:

    • a): Hỡi ơi lão Hạc!

    • b): Than ôi!

Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cảm thán?

  • Dấu hiệu nhận biết chính là các từ ngữ cảm thán kèm theo: Hỡi ơi! Than ôi!

Câu cảm thán dùng để làm gì? Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình bày kết quả giải một bài toán,… có thể dùng câu cảm thán không? Vì sao?

  • Câu cản thán dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết).
  • Ngôn ngữ trong đơn từ, biên bản, hợp đồng,... và trong trình bày kết quả một bài toán (văn bản khoa học) là ngôn ngữ của tư duy lô-gíc cần độ chính xác và khách quan cao. Vì thế không được phép dùng kèm các câu cảm thán.

2. Ghi nhớ 

  • Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), trời ơi, thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào,...dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc cảu người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.
  • Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.

Lời kết

Qua bài học các em cần nắm:

  • Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán.
  • Biết sử dụng câu cảm thán trong giao tiếp và nắm vững kiến thức để vận dụng làm bài tập.

Để chuẩn bị cho bài học tiếp theo đạt kết quả cao các em tham khảo bài Câu trần thuật.

-- Mod Ngữ văn 8 HỌC247