Bài 22: Phương pháp tả người - Ngữ văn 6


Qua bài học giúp các em nắm được cách tả người. Bố cục hình thức của một đoạn, bài văn tả người.

Tóm tắt bài

1. Phương pháp viết một đoạn văn, bài văn tả người

a. Xét ví dụ (SGK/ 59, 60, 61)

Đoạn văn Đối tượng Đặc điểm nổi bật Từ ngữ và hình ảnh
1 Dượng Hương Thư Người chèo thuyền vượt thác có vẻ đẹp dũng mãnh
  • Ngoại hình
    • Như pho tượng đồng đúc.

    • Các bắp thịt cuồn cuộn.

    • Hai hàm răng cắn chặt

    • Quai hàm bạnh ra

    • Mắt nảy lửa

  • Động tác
    • Ghì trên ngọn sào như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh, hùng vĩ

Tả người trong tư thế làm việc ⇒ Sử dụng nhiều động từ.

2 Cai Tứ Người đàn ông gian hùng
  • Thân hình: Thấp và gầy
  • Tuổi tác: Độ 45, 50
  • Gương mặt:
    • Mặt vuông nhưng hai má hóp lại.
    • Cặp lông mày lổm chổm trên gò xương, lấp lánh đôi mặt gian hùng.
    • Mũi gồ sống mương.
    • Bộ ria mép ... cố giấu giếm, đậy điệm cái mồm toe toét tối om.
    • Đỏm đang mấy chiếc răng vàng hợm của.

Đặc tả chân dung ⇒ Sử dụng nhiều tính từ

3

Hai đô vật tài mạnh trong hội thi vật ở Đền Đô

(Cản Ngũ và Quắm Đen)

Tài giỏi, mạnh khỏe

 

 

Hành động

Quắm Đen Ông Cản Ngũ
  • "Lăn xả"… "đánh ráo riết"…"lấn lướt"…"vờn tả, đánh hữu, dứ trên, đánh dưới, thoắt biến, thoắt hoá".
  • "Như một con cắt"…"ôm một bên chân ông" (Cản Ngũ), "bốc lên".
  • "Loay hoay gò lưng không bê nổi"…
  • "Lờ ngờ, chậm chạp, lúng túng, hai tay dang rộng ra để sát xuống mặt đất xoay xoay chống đỡ: bước hụt mất đà chúi xuống".
  • "Vẫn chưa ngã", "đứng như cây trồng"
  • "Vẫn đứng nghiêng mình nhìn Quắm Đen mồ hôi mồ kê nhễ nhại"…"thò tay nắm lấy khố Quắm Đen nhấc bổng anh ta lên"…

Tả người trong tư thế làm việc ⇒ Sử dụng nhiều động từ

b. Nhận xét

  • Có hai cách tả người
    • Tả chân dung người
    • Tả người trong hoạt động
  • Những bước cơ bản để viết đoạn văn, bài văn tả người

    • Xác định đối tượng cần tả.
    • Quan sát, lựa chọn chi tiết tiêu biểu.
    • Trình bày kết quả quan sát theo một thứ tự hợp lí.

c. Chú ý

  • Khi miêu tả nhân vật kết hợp với hành động ta sử dụng nhiều động từ
  • Khi miêu tả chân dung nhân vật ta sử dụng nhiều tính từ, ít động từ

2. Bố cục một bài văn tả người

a. Xét ví dụ

Đoạn 3: Tả Cản Ngũ và Quắm Đen

→ Hai đô vật tài mạnh trong hội thi vật ở Đền Đô.

  • Mở bài
    • Từ đầu đến "nổi lên ầm ầm": Quang cảnh chung của các nhân vật

→ Giới thiệu nhân vật.

  • Thân bài
    • Tiếp đến "ngay bụng vậy": Diễn biến keo vật giữa ông Cản Ngũ và Quắm Đen.

→ Miêu tả cử chỉ, hành động

  • Kết bài
    • Đoạn còn lại: Sự chiến thắng của ông Cản Ngũ và suy nghĩ của mọi người

→ Nhận xét và nêu cảm nghĩ

b. Nhận xét

  • Bố cục của một bài văn tả người
    • Mở bài
      • Giới thiệu người được tả.
    • Thân bài
      • Miêu tả chi tiết
        • Ngoại hình
        • Cử chỉ
        • Hành động
        • Lời nói
    • Kết bài
      • Nhận xét, nêu cảm nghĩ của mình về người được tả.

Bài tập minh họa

Ví dụ

Đề bài: Hãy viết bài văn miêu tả mẹ của em

Gợi ý làm bài

1. Mở bài

  • Trong gia đình, mẹ là người gần gũi em nhất.

2. Thân bài

a) Tả hình dáng

  • Dáng người tầm thước, thon gọn.
  • Gương mặt đầy đặn, mái tóc dài đen mượt, khi làm việc nhà ở thường buộc lóc gọn sau gáy.
  • Mẹ ăn mặc rất giản dị
    • Khi đi làm mẹ thường mặc áo sơ mi.
    • Ở nhà mẹ mặc đồ bộ cho tiện làm việc nhà.
  • Mẹ có đôi mắt đen long lanh. Mỗi khi dạy bảo con cái, ánh mắt ấy rất dịu dàng và thân thiện.

b) Tả tính tình, hoạt động

  • Mẹ là người chu đáo, cẩn thận, đồ đạc trong nhà được sắp xếp gọn gàng
  • Tính mẹ rất ôn hoà, ăn nói nhã nhặn.
  • Mẹ là người hết lòng với con cái.
    • Ban ngày mẹ làm lụng vất vả
    • Tối đến mẹ luôn quan tâm đến việc học của con cái.

3. Kết bài

  • Mẹ luôn gần gũi em, chăm sóc, dạy bảo em nên người.
  • Em luôn cố gắng học giỏi để đem lại niềm vui cho gia đình.

Lời kết

  • Thông qua bài học giúp các em củng cố được những kiến thức và kỹ năng cơ bản và trọng tâm nhất. Bên cạnh đó, bài học còn giúp các em rèn cho mình thái độ sống và học tập đúng đắn.
    • Kiến thức.
      • Cách làm bài văn tả cảnh, bố cục, thứ tự miêu tả
      • Cách xây dựng đoạn văn và lời văn trong bài văn tả người.
    • Kỹ năng
      • Quan sát và lựa chọn các chi tiết cần thiết cho bài văn miêu tả.
      • Trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một trình tự hợp lý.
      • Viết một đoạn văn, bài văn tả người.
      • Bước đầu có thể trình bày miệng một đoạn hoặc một bài văn tả người trước tập thể.
    • Thái độ
      • Có thái độ học tập đúng đắn.
  • Các em có thể tham khảo thêm các tài liệu sau để chuẩn bị thật tốt cho tiết học tiếp theo: Đêm nay Bác không ngủ
  • Bài soạn Đêm nay Bác không ngủ
  • Bài giảng Đêm nay Bác không ngủ

-- Mod Ngữ văn 6 HỌC247