Bài 25: Sơ kết lịch sử Việt Nam (1858-1918) - Lịch sử 11

10 trắc nghiệm 2 bài tập SGK

Với bài học này, các em cần nắm được bước phát triển của lịch sử Việt Nam từ cuối thế kỉ XIX – thực dân Pháp phát động cuộc xâm lược nước ta. Hiểu được nguyên nhân, quá trình thực dân Pháp xâm lược nước ta. Nêu ra được tính chất, kết quả, ý nghĩa lịch sử. Giải thích nguyên nhân dẫn tới kết quả chống Pháp xâm lược của nước ta từ 1858-1918.

Tóm tắt lý thuyết

1. Nước Việt Nam giữa thế kỉ XIX trước cuộc xâm lược của Thực Dân Pháp

a. Tình hình Việt Nam

  • Chính trị - xã hội
    • Thế kỉ XIX – giữa thế kỉ XX, chế độ phong kiến của Việt Nam lỗi thời lạc hậu bước sang giai đoạn khủng hoảng trầm trọng. Mâu thuẫn  xã hội ngày càng gây gắt. ( ví dụ các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình: Kn Nông Văn Vân, Phan Bá Vành, Lê Văn Khôi....)
    • Kinh tế suy yếu, kém phát triển.

⇒ Tạo điều kiện cho Pháp xâm lược

b. Tình hình nước Pháp

  • Kinh tế Phương Tây phát triển mạnh theo hướng tư bản chủ nghĩa cần nhiều nguồn tài nguyên, thị trường,....

Tiến hành bám sâu, tìm hiểu bằng các âm mưu, thủ đoạn để dọn đường cho cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.

2. Thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam và cuộc kháng chiến của nhân dân ta

 

Giai đoạn Sự kiện chính Thái độ của triều đình    Thái độ của nhân dân
1858 - 1862 Pháp đánh chiếm 3 tỉnh miền Đông Nam kì.

 

Không kiên quyết.

Bỏ lỡ cơ hội chống Pháp.

Kí hiệp ước Nhâm Tuất 1862 ⇒ nhu nhược, ươn hèn vì quyền lợi của dân tộc.
Nhân dân 3 tỉnh Đông Nam Kì kiên quyết chống Pháp ngay khi chúng nổ súng.
1863 - 1867 Pháp chiếm Tây Nam kì Triều đình lúng túng và giao 3 tỉnh Tây Nam Kì cho Pháp.⇒ Tạo cơ hội cho Pháp chiếm luôn 3 tỉnh Tây Nam Kì còn lại. Nhân dân 6 tỉnh Nam kì kháng chiến mạnh mẽ phát triển khắp nơi.
1868 - 1874 Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần 1.

Không kiên quyết chống giặc, cầm chừng.

Kí hiệp ước Giáp Tuất 1874

Kiên quyết chống giặc.
1875 - 1884 Đánh chiếm Bắc kì lần 2.

Triều đình kí hiệp ước Hac Mang và Pa ta nốt.

⇒ Hoàn thành chiến tranh xâm lược

Nhân dân Bắc Kì đứng lên chống Pháp.
1884 - đầu thế kỉ XX Đàn áp cuộc khởi nghĩa của nhân dân

1885-1888, Triều đình chỉ huychống Pháp ra chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân chống Pháp.

1888- cuối thế kỉ XIX, Triều đình không chỉ huy chống Pháp
Phong trào yêu nước của nhân dân, văn thân, sĩ phu vẫn tiếp tụ phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Bãi Sậy,khởi nghĩa Hương Khê.3

3. Những chuyển biến trong đời sống kinh tế - xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX

  • Nguyên nhân sự chuyển biến: tác động của cuộc khai thác của thực dân Pháp ở Việt Nam và những luồng tư tưởng tiến bộ trên thế giới dội vào; tấm gương tự cường của Nhật.
  • Những biểu hiện cụ thể :
    • Về chủ trương đường lối : giành độc lập dân tộc, xây dựng một xã hội tiến bộ (quân chủ lập hiến, dân chủ cộng hòa theo mô hình của Nhật Bản).
    • Về biện pháp đấu tranh : phong phú, khởi nghĩa vũ trang; Duy Tân cải cách.
    • Về thành phần tham gia : đông đảo, nhiều tầng lớp xã hội ở cả thành thị và nông thôn.

4. Phong trào yêu nước và cách mạng

  • Cuối thế kỉ XIX, ngọn cờ phong kiến trở nên lỗi thời và không thể giương cao được nữa.
  • Một trào lưu tư tưởng cách mạng tràn vào Việt Nam.
  • Các sĩ phu yêu nước đã đón nhận những ảnh hưởng của các tư tưởng đó từ Nhật Bản, Trung Quốc, Pháp. Họ bắt đàu vận động cứu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản.
  • Do tầm nhìn hạn chế và những trở lực không thể vượt qua, cuối cùng đều bị thất bại. Ngoài ra còn có các cuộc khởi nghĩa của nông dân nổ ra như khỡi nghĩa Yên Thế là 1 điển hình.
  • Trong những năm Chến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, phong trào cách mạng Việt Nam rơi vào khủng hoảng trầm trọng về đường lối và giai cấp lãnh đạo, Nguyễn Tât Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. từ chủ nghĩa yêu nước, Người đến với Chủ nghĩa Mác – Lê Nin và tìm ra con đường giải phong dân tộc đúng đắn cho cách mạng Việt Nam.
  • Khái quát lại bằng các sự kiện được thể hiện trong Bảng sau.

Bảng: Các sự kiện chính của phong trào Yêu nước đầu thế kỉ XX (đến 1918)

Niên đại

Sự kiện

1905 -1909

Phong trào Đông Du.

1907

Đông Kinh Nghĩa Thục.

1908

Cuộc vận động Duy Tân và phong trào chống thuế ở Trung kì. 

1916

Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế.

1917

Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên.

1911

 Nguyễn Tất Thành bắt đầu cuộc hành trình tìm đường cứu nước.

Lời kết

  • Qua nội dung bài học này các em nắm và đánh giá, rút ra nhận xét các nội dung sau.
    • Nước VN giữa thế kỉ XIX trước cuộc xâm lược của TDP.
    • TDP nổ súng xâm lược VN và cuộc kháng chiến của nhân dân ta.
    • Những chuyển biến trong đời sống kinh tế - xã hội VN dầu thế kỉ XX.
    • Phong trào yêu nước và cách mạng
  • Trong phần sau là các câu hỏi Trắc nghiệm Lịch sử 11 Bài 25 nhằm giúp các em củng cố lại các kiến thức đã học ở trên. Ngoài ra, còn có phần Giải bài tập Lịch sử 11 Bài 25 gồm hướng dẫn giải chi tiết và dễ hiểu các bài tập trong sách giáo khoa. Nếu các em có thắc mắc về các nội dung có liên quan đến bài học thì các em có thể đặt câu hỏi ở phần Hỏi đáp để được hỗ trợ giải đáp thắc mắc.

 

 

-- Mod Lịch Sử 11 HỌC247