Địa lý 6 Bài 5: Kí hiệu bản đồ và cách biểu hiện địa hình trên bản đồ

6 trắc nghiệm 3 bài tập SGK

Bất kể loại bản đồ nào cũng dùng một loại ngôn ngữ đặc biệt đó là hệ thống kí hiệu để biểu hiện các đối tượng địa lí về mặt đặc điểm, vị trí, sự phân bố trong không gian Cách biểu hiện loại ngôn ngữ bản đồ này ra sao để hiểu được nội dung, ý nghĩa của kí hiệu ta phải làm gì? Mời tất cả các em học sinh tìm hiểu bài học: Bài 5: Kí hiệu bản đồ. Cách biểu hiện địa hình trên bản đồ

Tóm tắt lý thuyết

1. Các loại ký hiệu bản đồ

  • Kí hiệu bản đồ là những hình vẽ, màu sắc …dùng để thể hiện các đối tượng địa lí lên trên bản đồ
  • Kí hiệu phản ánh về vị trí, số lượng, cấu trúc và sự phân bố của đối tượng trong không gian.
  • Hệ thống kí hiệu:

    • Được gọi là ngôn ngữ bản đồ

    • Hệ thống kí hiệu rất phong phú, đa dạng. Có tính quy ước.

  • Các kí hiệu dùng cho bản đồ rất đa dạng và có tính quy ước.
  • Bảng chú giải giải thích nội dung và ý nghĩa của kí hiệu.

Phân loại các kí hiệu

  • Thường phân ra 3 loại kí hiệu: 
    • Kí hiệu điểm: thể hiện chính xác đối tượng là dạng hình học hoặc tượng hình.
    • Kí hiệu đường: Đúng với tỉ lệ bản đồ
    • Kí hiệu diện tích: tương đối đúng với tỉ lệ bản đồ
  • Phân 3 dạng:
    • Ký hiệu hình học.
    • Ký hiệu chữ.
    • Ký hiệu tượng hình.

2. Cách biểu hiện địa hình trên bản đồ

Hình ảnh về địa hình

(Hình ảnh về địa hình)

  • Quan sát vào hình sau: Các điểm được đánh dấu A , B, C, D có độ cao ở mỗi điểm là bao nhiêu m?
    • A= 100m

    • B= 300m

    • C= 200m

    • D= 200m

→ Đường đồng mức là những đường nối liền những địa điểm có cùng 1 trị số (Độ cao hoặc độ sâu)

  • Biểu hiện độ cao địa hình bằng thang màu hay đường đồng mức.

Núi được cắt ngang và biểu hiện của nó trên bản đồ

(Núi được cắt ngang và biểu hiện của nó trên bản đồ)

  • Quy ước trong các bản đồ giáo khoa địa hình Việt Nam
    • Từ 0m-200m màu xanh lá cây 
    • Từ 200m-500m màu vàng hay hồng nhạt. 
    • Từ 500m-1000m màu đỏ.
    • Từ 2000m trở lên màu nâu…
    • Mỗi lát cắt cách nhau 100 mét.
    • Sườn Tây (bên trái) có độ dốc lớn hơn sườn Đông (bên phải).

  • Dựa vào các đường đồng mức cho ta biết được những đặc điểm gì của địa hình?

    • Địa hình dốc hoặc thoải. Âm hoặc dương

    • Ví dụ: 1 ngọn núi cao 450m dốc về phía Đông. Hãy vẽ các đường đồng mức và biểu diễn địa hình (cho học sinh lên bảng vẽ)

Hình một ngọn núi cao 450m dốc về phía Đông

(Hình một ngọn núi cao 450m dốc về phía Đông)

Bài tập minh họa

Câu hỏi:

Người ta thường biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ bằng các kí hiệu nào?

Trả lời: 

  • Các loại kí hiệu thường dùng là: 
  • Kí hiệu điểm (sân bay, cảng biển…)
  • Kí hiệu đường (ranh giới quốc gia, tỉnh…)
  • Kí hiệu diện tích (vùng trồng lúa, trồng cây công nghiệp…)

Lời kết

Qua bài học này các em phải nắm được:

  • Khái niệm của kí hiệu bản đồ, phân loại kí hiệu bản đồ.
  • Các biểu hiện địa hình. 

Ngoài ra, các em hãy tham khảo cách Giải bài tập Địa lý 6 Bài 5​​​​ ở cuối bài học và tham gia làm Trắc nghiệm Địa lý 6 Bài 5​​​​ có 10 câu hỏi để cũng cố kiến thức đã học.

Các em có thể tham khảo bài học tiếp theo: Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo đế vẽ sơ đồ lớp học

-- Mod Địa Lý 6 HỌC247