Bài 4: Mặt cắt và hình cắt - Công nghệ 11

10 trắc nghiệm 2 bài tập SGK

Đối với các vật thể có nhiều phần rỗng ở bên trong như các lỗ, các rãnh nếu dùng hình biễu diễn thì có nhiều nét đứt, như thế bản vẽ thiếu rõ ràng, sáng sủa. Vì vậy, trên bản vẽ kĩ thuật thường dùng hình cắt và mặt cắt để biểu diễn hình dạng bên trong của vật thể. Vậy thế nào là hình cắt và mặt cắt? Hình cắt và mặt cắt dùng để làm gì?.... trong nội dung bài học bài Mặt cắt và hình cắt dưới đây sẽ giúp các em giải đáp các vấn đề thắc mắc này. Mời các em cùng theo dõi nội dung bài học.

Tóm tắt lý thuyết

I - Khái niệm hình cắt và mặt cắt

1. Cách xây dựng

Giả sử dùng một mặt phẳng tưởng tượng song song với một mặt phẳng hình chiếu cắt vật thể ra làm hai phần. Chiếu vuông góc phần vật thể ở sau mặt phẳng cắt lên mặt phẳng hình chiếu song song với mặt phẳng cắt đó.

Hình 1. Xây dựng hình cắt và mặt cắt

2. Các khái niệm

  • Hình biểu diễn đường bao của vật thể trên mặt phẳng cắt gọi là mặt cắt

Hình 1.1. Mặt cắt

  • Hình biểu diễn mặt cắt và đường bao của vật thể sau mặt phẳng cắt gọi là hình cắt

Hình 1.2. Hình cắt

Lưu ý: Mặt cắt được thể hiện bằng đường kẻ gạch gạch.

II - Mặt cắt

Mặt cắt dùng để biểu diễn tiết diện vuông góc của vật thể. Dùng trong trường hợp vật thể có nhiều phần lỗ, rãnh.

1. Mặt cắt chập

  • Mặt cắt chập được vẽ ngay trên hình chiếu tương ứng, đường bao của mặt cắt được vẽ bằng nét liền mảnh
  • Mặt cắt chập dùng để biểu diễn vật thể có hình dạng đơn giản

Hình 2.1. Hình biểu diễn mặt cắt chập của vật thể

2. Mặt cắt rời

  • Mặt cắt rời được vẽ ở ngoài hình chiếu tương ứng, đường bao của mặt cắt được vẽ bằng nét liền đậm
  • Mặt cắt được vẽ gần hình chiếu và liên hệ với hình chiếu bằng nét gạch chấm mảnh

Hình 2.2. Hình biểu diễn mặt cắt rời của vật thể

 

III - Hình cắt

Tùy theo cấu tạo của vật thể mà dùng các loại hình cắt khác nhau.

1. Hình cắt toàn bộ

Hình 3.1. Hình cắt toàn bộ

  • Sử dụng một mặt phẳng cắt để chia vật thể thành hai phần
  • Dùng biểu diễn hình dạng bên trong của vật thể

2. Hình cắt một nửa: (bán phần)

Hình 3.2. Hình cắt một nửa

  • Hình cắt một nửa là hình biểu diến môt nửa hình cắt ghép với một nửa hình chiếu và được ngăn cách nhau bằng nét gạch chấm mảnh
  • Biểu diễn những vật thể có tính chất đối xứng
  • Chú ý: Các nét đứt ở nửa hình chiếu đã được thể hiện trên nửa hình cắt nên ta không cần vẽ

3. Hình cắt cục bộ: (riêng phần)

  • Là hình biểu diễn một phần vật thể dưới dạng hình cắt
  • Được ngăn cách với phần còn lại của vật thể bằng nét gạch chấm mảnh
  • Chú ý: Đường giới hạn của phần hình cắt vẽ bằng nét lượn sóng

Hình 3.3. Hình cắt cục bộ

Bài tập minh họa

Câu 1

So sánh mặt cắt rời và mặt cắt chập qua 3 đặc điểm (vị trí vẽ, nét vẽ của đường bao và ứng dụng)?

Gợi ý trả lời:

  Mặt cắt chập Mặt cắt rời
Vị trí vẽ

Vẽ ngay lên hình chiếu tương ứng

Vẽ bên ngoài hình chiếu.

Nét vẽ của đường bao

Nét liền mảnh

Nét liền đậm

Liên hệ với hình chiếu bằng nét gạch chấm mảnh

Ứng dụng

Biểu diễn mặt cắt có hình dạng đơn giản

Biểu diễn mặt cắt có hình dạng phức tạp

Câu 2

Nêu định nghĩa và ứng dụng các loại hình cắt.

Gợi ý trả lời:

 

Hình cắt toàn bộ

Hình cắt một nửa

Hình cắt cục bộ

Định nghĩa

Sử dụng một mặt phẳng cắt, cắt toàn bộ vật thể

Là hình biểu diễn gồm một nửa hình cắt ghép với một nửa hình chiếu

Đường phân cách là trục đối xứng, vẽ bằng nét gạch chấm mảnh

Là hình biểu diễn một phần hình cắt với hình chiếu

Đường giới hạn vẽ bằng nét lượn sóng

Ứng dụng

Dùng để biểu diễn bên trong của vật thể

Dùng trong trường hợp vật thể đối xứng

Dùng để biểu diễn một phần vật thể dưới dạng hình cắt

Lời kết

Sau khi học xong bài này, các em cần nắm vững các nội dung trọng tâm:

  • Khái niệm mặt cắthình cắt
  • Ứng dụng và cách vẽ của các mặt cắt: Mặt cắt chậpmặt cắt rời
  • Ứng dụng và cách vẽ của các hình cắt: Hình cắt toàn phần, hình cắt một nửa, hình cắt cục bộ

Nhằm giúp các em củng cố lại các kiến thức đã học, trong phần sau là các câu hỏi Trắc nghiệm về mặt cắt và hình cắt các em hãy thử sức mình nhé. Ngoài ra, trong phần Bài tập SGK gồm gợi ý trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa trang 24 môn Công nghệ lớp 11. Nếu có thắc mắc về nội dung bài học thì các em vui lòng đặt câu hỏi trong phần Hỏi đáp để được hỗ trợ.

Các em quan tâm có thể tham khảo thêm bài học trước và bài học sau:

>> Bài trước: Bài 3: Thực hành Vẽ các hình chiếu của vật thể đơn giản

>> Bài sau: Bài 5: Hình chiếu trục đo

Chúc các em học tốt!